Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης, Πρόλογος στό βιβλίο «Οἱ ἀγῶνες τῶν μοναχῶν ὑπέρ τῆς Ὀρθοδοξίας»

ΑΡΧΙΜ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΤΗΣ – ΚΑΨΑΝΗΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ», ΕΚΔΟΣΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΟΣΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 2003

Εἰς τήν Ἐγκύκλιον Ἀπάντησιν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Συνόδου τοῦ 1895 πρός τόν πάπα Λέοντα ΙΓ΄ ἀναφέρονται μεταξύ ἄλλων τά ἑξῆς : «Βαθέως θλίβεται καί ὀδύνῃ συνέχεται μεγάλῃ πᾶσα εὐσεβής καί ὀρθόδοξος ψυχή εἰλικρινῶς ζηλοῦσα τήν δόξαν τοῦ Θεοῦ, βλέπουσα ὅτι ὁ μισόκαλος καί ἀπ’ἀρχῆς ἀνθρωποκτόνος φθόνῳ τῆς ἀνθρωπίνης σωτηρίας ὠθούμενος οὐ διαλείπει ἑκάστοτε ποικίλα ἐνσπείρων ζιζάνια εἰς τόν ἀγρόν τοῦ Κυρίου, τοῦ συνιᾶσαι τόν σῖτον. Ἔνθεν τοι καί ἀνέκαθεν ἀνεφύησαν αἱρετικά ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ ζιζάνια, ἅπερ πολλαχῶς ἐλυμήναντο καί λυμαίνονται τήν ἐν Χριστῷ σωτηρίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καί ἅπερ ὡς σπέρματα πονηρά καί μέλη σεσηπότα δικαίως ἀποκόπτονται ἀπό τοῦ ὑγιοῦς σώματος τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας».

Πράγματι, αἱ αἱρέσεις ἀποτελοῦν ζιζάνια, πού ἐνσπείρει ὁ πονηρός εἰς τόν ἀγρόν τῆς Ἐκκλησίας διά νά ματαιώσῃ τήν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Εἰς τόν ἀγῶνα τῆς Ἐκκλησίας κατά τῶν αἱρέσεων σημαντική ὑπῆρξεν ἡ συμβολή τοῦ Μοναχισμοῦ. Continue reading

«Ἡ σιωπή», Ἀρχιμ. Σεραφείμ Δημόπουλος

ΔΙΑ ΤΟΥΣ ΜΟΝΑΧΟΥΣ”

Ἀρχιμ. Σεραφείμ Δημόπουλος

μέρος γ΄ «Ἡ σιωπή»

Καί εἰς ἄλλη ἐργασία μας εἴχαμε σημειώσει καί κρίνω ὠφέλιμον καί ἐδῶ νά ἐπαναλάβω ὅσα περί τῆς σιωπῆς ἐσημείωσα.

Ὅτι δηλαδή οἱ πρῶτοι πατέρες εἶχον τήν σιωπή ὡς ἀρετή ἀρετῶν καί ὡς ἀπόδειξις προόδου εἰς τήν ἀρετή. Καί ἐπεδίωκαν ν᾿ ἀποκτήσουν μέ πολλούς κόπους καί προσπάθειες αὐτή τήν μητέρα τῶν ἀρετῶν. Καί οἱ πνευματικοί πατέρες ἐξασκοῦσαν τούς μαθητάς των εἰς αὐτήν. Κάποιος μοναχός εἰσῆλθε εἰς ἕνα μοναστήρι, καί ἐζήτησε ἀπό τόν ἡγούμενον νά τόν κάμη καλόγηρον. Καί αὐτός τοῦ εἶπεν διά νά τόν δοκιμάση.

«Ἀπ᾿ ὅτι βλέπω ἐσύ δέν φαίνεσαι νά προοδεύσης σέ καμία ἀρετή. Ὅμως ὡς κανόνα ἔχε τοῦτο. Νά μήν ὁμιλῆς καθόλου. Οὔτε μία λέξη δέν θά βγαίνη ἀπό τό στόμα σου. Οὔτε προσευχή θά ὑποψιθυρίζης. Οὔτε εἰς τήν ἐκκλησία θά ψάλης. Ἔάν σέ ἐρωτήση ἄλλος ἀδελφός ἤ κοσμικός περί τινος πράγματος δέν θά τοῦ ὁμιλήσης. Θά ζῆς καί θά πολιτεύεσαι ὡς ἄλαλος. Ἐάν δέ κάμης ἔτσι, ἴσως ὁ Θεός καί σέ εὐσπλαγχνισθῆ καί σέ κοσμήση μέ κάποια ἀρετή καί σωθῆς». Continue reading

Σωτήριες διδαχές καί ἀποφθέγματα

Γέροντος Γερμανού Σταυροβουνιώτη

  1. Στα έργα μας, στα λόγια μας, στους λογισμούς μας να φαίνεται η πίστη μας. Για να καρποφορήσει η προσευχή πρέπει να στηρίζεται στην πίστη. Με την ελπίδα στον Θεό φεύγουν οι λογισμοί της απογνώσεως. ‘Οσο περισσότερο αγωνίζεσαι να αγαπάς τον Θεό, τόσο περισσότερο Αυτός σου αποκαλύπτεται! ‘Οταν φοβούμεθα τον Θεό, τότε ακριβώς είναι που δεν φοβούμεθα, ούτε ανθρώπους, ούτε δαίμονες! Η προσευχή σου να πηγάζη μέσα από την καρδιά σου. Ψυχρή προσευχή σημαίνει υπερηφάνεια. Να ζητής με επιμονή από τον Θεό, να σου δωρήση το χάρισμα της εσωτερικής αυτομεμψίας και ταπείνωσης. Συνεχής μετάνοια είναι ο τρόπος της ζωής των Αγίων.
  2. Οι φιλήδονοι καταντούν και αιρετικοί! Η φιληδονία και η φιλοσαρκία ψυχραίνει και εξαφανίζει την αγάπη στον Θεό.
  3. «Δός μου, Χριστέ ταπείνωσιν και καθαράν καρδίαν να όψωμαι την δόξαν σου ως την άνω βασιλείαν».
  4. «Μέσα στο γάμο πρέπει να ανέχεται ο ένας σύζυγος τον άλλο. Να αγαπά ο ένας τον άλλο, ακόμη και με τα ελαττώματά του. Διαφορετικά θα δηλητηριάζεται η συζυγική ζωή».
  5. «Ο κυριότερος σκοπός του εν Χριστώ εγγάμου βίου είναι η σωτηρία των μελών της οικογενείας». Continue reading

Οἱ πνευματικές θεωρίες (Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριατσιανίνωφ)

Οι άγιοι Δημήτριος του Ροστώφ και Τύχων του Βορονέζ ασκούντο σε πνευματικές θεωρίες:

  • σε άγιες σκέψεις γύρω από την ενσάρκωση του Θεού Λόγου, την επίγεια ζωή Του, τα φρικτά και σωτήρια πάθη Του, την ένδοξο Ανάστασή Του και Ανάληψή Του.
  • σε σκέψεις γύρω από τον άνθρωπο, τον προορισμό του, την πτώση του, την αναγέννησή του από τον Λυτρωτή, και γύρω από όλα τα βαθειά μυστήρια του Χριστιανισμού.

α. Οι πνευματικές θεωρίες είναι επικίνδυνες

Τις ιερές αυτές σκέψεις, ο όσιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, καθώς και άλλοι ασκητικοί συγγραφείς, τις κατατάσσει στις πνευματικές θεωρίες, και στην κατηγορία των θεωριών τις προσδιορίζει στον τέταρτο βαθμό.

Πνευματική θεωρία είναι η θέα κάποιου μυστηρίου και φανερώνεται στον ασκητή, όπως το βλέπομε στα έργα του οσίου Πέτρου, ανάλογα με την κάθαρσή του και με την μετάνοια του.

Η μετάνοια έχει δικά της στάδια. Και οι πνευματικές θεωρίες δικούς τους βαθμούς. Τα μυστήρια του χριστιανισμού αποκαλύπτονται στον ασκητή βαθμιαία, ανάλογα με την πνευματική του κατάσταση. Οι πνευματικές θεωρίες, ή ευσεβείς σκέψεις, των αγίων Δημητρίου και Τύχωνος, εκφράζουν την πνευματική τους κατάσταση. Continue reading

Ὁ Ἅγιος Νικόλαος Ἀχρίδος γιά τό Ἅγιον Ὄρος

 »Όταν κάποιος επισκεφθεί το Άγιον Όρος και δει τους ταπεινούς καλογήρους, μπορεί να συλλογισθεί και να σκεφθεί ότι αυτοί [ζουν] τεμπέλικη ζωή και χωρίς σκοπό. Αυτό φαίνεται έτσι, όταν κάποιος βλέπει τα πράγματα εξωτερικά. Γιατί λίγοι είναι εκείνοι που θα μπορούσαν να καταλάβουν τον φοβερό και χωρίς διακοπή πόλεμο που γίνεται μέσα στις ψυχές των μοναχών. Continue reading

Ὁ Ὀρθόδοξος Μοναχισμός φύλακας τῆς Πίστεως τῆς Παραδόσεως

† Ἀρχιμ. Γεωργίου Καψάνη

Εἰς τήν Ἐγκύκλιον Ἀπάντησιν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει συνόδου τοῦ 1895 πρός τόν πάπα Λέοντα ΙΓ΄ ἀναφέρονται μεταξύ ἄλλων τά ἑξῆς: «Βαθέως θλίβεται καί ὀδύνῃ συνέχεται μεγάλῃ πᾶσα εὐσεβής καί ὀρθόδοξος ψυχή εἰλικρινῶς ζηλοῦσα τήν δόξαν τοῦ Θεοῦ, βλέπουσα ὅτι ὁ μισόκαλος καί ἀπ᾿ ἀρχῆς ἀνθρωποκτόνος φθόνῳ τῆς ἀνθρωπίνης σωτηρίας ὠθούμενος οὐ διαλείπει ἑκάστοτε ποικίλα ἐνσπείρων ζιζάνια εἰς τόν ἀγρόν τοῦ Κυρίου, τοῦ συνιᾶσαι τόν σῖτον. ῎Ενθεν τοι καί ἀνέκαθεν ἀνεφύησαν αἱρετικά ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ ζιζάνια, ἅπερ πολλαχῶς ἐλυμήναντο καί λυμαίνονται τήν ἐν Χριστῷ σωτηρίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καί ἅπερ ὡς σπέρματα πονηρά καί μέλη σεσηπότα δικαίως ἀποκόπτονται ἀπό τοῦ ὑγιοῦς σώματος τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας».

Πράγματι, αἱ αἱρέσεις ἀποτελοῦν ζιζάνια πού ἐνσπείρει ὁ πονηρός εἰς τόν ἀγρόν τῆς Ἐκκλησίας διά νά ματαιώσῃ τήν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Εἰς τόν ἀγῶνα τῆς Ἐκκλησίας κατά τῶν αἱρέσεων σημαντική ὑπῆρξεν ἡ συμβολή τοῦ μοναχισμοῦ. Continue reading

Ἀπό τό βίο τῆς μεγαλόσχημης ἡγουμένης Εὐφημίας προεστῶσας τῆς μονῆς Ραβανίτσα καί τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς Σέρβια. Λόγος γιά τήν ζωή της ἀπό τόν Ἐπίσκοπο Χρυσόστομο (+1896-1958)

   Ό Σεβασμιώτατος Επίσκοπος Χρυσόστομος έκανε μία ομιλία μετά τήν κηδεία στήν όποια είπε:
“Τά μαρτύρια τής Μητέρας μας, Μεγαλόσχημης Ηγουμένης Ευφημίας έχουν τώρα τελειώσει. Ό Κύριος τήν κάλεσε κοντά Του, γιά νά βρει ή βασανισμένη καί κουρασμένη ψυχή της τήν ανάπαυση της.
“ Οταν οί άνθρωποι κρίνονται, τό Ιερό Εύαγγέλιο δίνει ένα μόνο κανόνα: Από τούς καρπούς τους, γράφει, θά τους γνωρίσετε. Καί ή Ήγουμένη, Μητέρα Εύφημία, έχει φθάσει ενώπιον του Κυρίου κατάκαρπη.
“Οί αγώνες της πάνω στήν γή ήταν τεράστιοι και δύσκολοι. Ένώ ήταν άκόρη νεαρό κορίτσι, γνωστή τότε μέ τό όνομα Μπόγκινια Μίτσιτς, περπατούσε ακούραστα άπό τό ένα χωριό στό άλλο καί άπό τήν μία σύναξη στήν άλλη, κηρύττοντας τό Ευαγγέλιο του Χριστού. Μία ομήγυρη ανθρώπων συγκεντρωμένοι γύρω της, τήν άκουγαν,
μετανοούσαν καί άρχιζαν νά ζούν κατά Θεόν. Εκατοντάδες ψυχές επέστρεψαν στόν Θεό,ανακουφίστηκαν, ένθαρρύνθηκαν καί ανυψώθηκαν πνευματικά και άκολούθησαν τόν δρόμο τού Χριστού.
Αργότερα άναχώρησε γιά τήν Μονή τής Ντιβλιάνα καί εκεί, μέ τήν καθοδήγηση μιας πασίγνωστης Ρωσίδας μοναχής, τής άσκήτριας εκείνης καί γυναίκας της προσευχής, ‘Ηγουμένης Μητέρας Διοδώρας, εγκολπώθηκε τόν μοναχισμό καί έλαβε τήν μοναχική κουρά. Continue reading

Ἡ σημασία τοῦ ἀγγελικοῦ σχήματος

-Παιδί μου, εἶπε ὁ ῾Ηγούμενος, ὅποιος γίνεται μεγαλόσχημος μοναχός, φοράει αὐτό τό σχῆμα, πού εἶναι τό σύμβολο τοῦ δεύτερου βαπτίσματος του.

Τό σχῆμα ἔχει κεντημένο πάνω του, με κόκκινη κλωστή, τό Σταυρό,   πάνω στό Γολγοθᾶ (πού παριστάνεται σά βάθρο), τή λόγχη καί τό σπόγγο – σύμβολα τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου μας. Τά γράμματα πού εἶναι κεντημένα πάνω στό μοναχικό σχῆμα συμβολίζουν: Οἱ πρῶτες σειρές ἔχουν εὔκολους συμβολισμούς. ῎Ητοι:

ΤT ΔΦ Τοῦτο τό Σχῆμα Δαίμονες Φρίττουσι. (Δηλαδή, αὐτό τό ἀγγελικό σχῆμα τό τρέμουν οι δαίμονες). Continue reading

Οἱ τελευταῖες ἡμέρες καί ἡ κοίμηση τῆς μακαρίας Εὐφημίας τῆς Σερβίας μιᾶς ἡγουμένης ἀποστόλου (+1896-1958)

AΠΟ ΤΟ ΒΙΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΣΧΗΜΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΕΥΦΗΜΙΑΣ ΠΡΟΕΣΤΩΣΑΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΡΑΒΑΝΙΤΣΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΣΕΡΒΙΑ.

ΟΤΑΝ ΕΦΘΑΣΕ Ο ΚΑΙΡΟΣ νά αναχωρήσει στον Κύριο, ή Μητέρα μας αρρώστησε σοβαρά με διαβήτη. ‘Ολόκληρη σχεδόν τήν ζωή της ύπέφερε άπό κάποιο είδος άρρώστειας: δυσεντερία· ρευματικό πυρετό, πού κατέστρεψε τήν καρδιά της· καί τελικά διαβήτη, άπό τον όποιο καί πέθανε.

Σέ όλες της τίς άρρώστειες δεν θέλησε ποτέ νά πάει σε γιατρό ή νά χρησιμοποιήσει φάρμακα. «Οταν ακούσε, όμως, ότι οί άλλοι τήν σχολιάζουν γιά αύτό, καί μέ την επιμονή των άδελφών ότι δέν πρέπει νά είναι πείσμων σε αύτό τό θέμα, συμφώνησε νά πάρει φάρμακα. Πολλές φορές, όταν οί άδελφές τήν προέτρεπαν νά πάρει φάρμακα γιά τήν καρδιά, απαντούσε μέ τούς λόγους τού Ψαλμωδού:

“ ’Ω, αδελφή, δέν γνωρίζεις ότι ό Θεός είναι τό φρούριο της καρδιάς μας”; Ή αρρώστια της ήταν μακρόχρονη και δύσκολή, άλλά ό θάνατός της εύκολος.

Οταν ή αρρώστια τής Μητέρας άρχισε να επιδεινώνεται, ή Μητέρα Γαβριέλα ενδιαφέρθηκε γιά τό πώς θα μπορούσε νά ελαφρύνει τίς δυσκολίες της, τουλάχιστον λιγάκι. Μέσα σέ όλες τις τά προβλήματα ζητούσε την συμβουλή τής Μητέρας καί φρόντιζε αύστηρά νά μην άλλάζουν οί κανόνες καί ή διαθήκη τής Μητέρας. Ή  Μητέρα οικοδομούσε καί ενθάρρυνε τήν ψυχή της καί έλεγε στίς αδελφές: “Αδελφές, πρέπει νά είστε πολύ ευγνώμονες στον Θεό διότι έδωσε τήν συγκατάθεσή Του ώστε μία άπό σάς νά μέ αντικαταστήσει. Νά ακούτε καλά τήν Μητέρα Γαβριέλα καί νά μήν επιτρέπετε νά βαραίνει ή ψυχή της, διότι, αν τό κάνετε αύτό, δέν θά είναι καλό ούτε γιά έσάς”.

«Ολες κατανοήσαμε τά λόγια τής Μητέρας, διότι όλες άγαπούσαμε τήν Μητέρα Γαβριέλα μέ μία καρδιά έτσι και άλλιώς, όχι μόνο γιά τήν αίσθηση τού καθήκοντος πού είχε καί τήν εύφυΐα της, άλλά καί γιά τήν δική της έπίσης άξια. Continue reading

Ἡ Θηβαϊδα τῆς Γαλάτιας. Οἱ ἅγιοι Ρωμανός καί Λουπίσινος. Οἱ οἰκιστές τῆς ἐρήμου τῆς Γιούρα. Γαλλικό γεροντικό 2

 

TΟ ΕΤΟΣ 444 (πού αποτελεί τήν μοναδική ακριβή χρονολογία στόν Βίο των Πατέρων τής Πουρά), ό Αγ. Ιλαρίων τής Άρλ (μαθητής ό ίδιος του Άγ. Όνοράτου του Λεράν) ταξίδεψε στη Μπεζανσόν, στήν άκρη τής Γιούρα, σχετικά με τήν πασίγνωστη διαμάχη πού άναφέρθηκε νωρίτερα σέ αύτήν τήν εισαγωγή (ό συγγραφέας του Βίου παίρνει τό μέρος του Πάπα Αγ. Λέοντος σέ αύτήν τήν διαμάχη). Επειδή είχε μάθει γιά τήν φήμη των Αγίων Ρωμανού καί Λουπισίνου, «κάλεσε τόν μακάριο Ρωμανό, ό όποιος δέν βρισκόταν μακριά άπό την πόλη τής Μπεζανσόν, μέσω κληρικών πού στάλθηκαν γιά αύτόν τον σκοπό. Εξυμνώντας, μέ ένα μεγαλοπρεπές έγκώμιο τήν πρωτοβουλία του καί τόν τρόπο τής ζωής του, του άπένειμε τήν τιμή τής ίερωσύνης και αφού τόν γέμισε τιμές, τόν άφησε νά επιστρέφει στήν μονή» (κεφ. 18).

Αυτό συνέβη ίσως περίπου δεκαπέντε χρόνια άπό τόν καιρό της άνάληψης άπό τόν ‘Άγ. Ρωμανό τής έρημιτικής ζωής, όταν πρέπει να ήταν περίπου πενήντα χρόνων. Οί Ρωμαιοκαθολικοί λόγιοι έν γένει ύποθέτουν ότι πρέπει νά ύπήρχαν ήδη άρκετοί ιερείς στό άκμάζον κοινόβιο, έχοντας ύπόψη τους τήν μεταγενέστερη Λατινική πρακτική. Continue reading