Ὁ Ὀρθόδοξος Μοναχισμός φύλακας τῆς Πίστεως τῆς Παραδόσεως

† Ἀρχιμ. Γεωργίου Καψάνη

Εἰς τήν Ἐγκύκλιον Ἀπάντησιν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει συνόδου τοῦ 1895 πρός τόν πάπα Λέοντα ΙΓ΄ ἀναφέρονται μεταξύ ἄλλων τά ἑξῆς: «Βαθέως θλίβεται καί ὀδύνῃ συνέχεται μεγάλῃ πᾶσα εὐσεβής καί ὀρθόδοξος ψυχή εἰλικρινῶς ζηλοῦσα τήν δόξαν τοῦ Θεοῦ, βλέπουσα ὅτι ὁ μισόκαλος καί ἀπ᾿ ἀρχῆς ἀνθρωποκτόνος φθόνῳ τῆς ἀνθρωπίνης σωτηρίας ὠθούμενος οὐ διαλείπει ἑκάστοτε ποικίλα ἐνσπείρων ζιζάνια εἰς τόν ἀγρόν τοῦ Κυρίου, τοῦ συνιᾶσαι τόν σῖτον. ῎Ενθεν τοι καί ἀνέκαθεν ἀνεφύησαν αἱρετικά ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ ζιζάνια, ἅπερ πολλαχῶς ἐλυμήναντο καί λυμαίνονται τήν ἐν Χριστῷ σωτηρίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καί ἅπερ ὡς σπέρματα πονηρά καί μέλη σεσηπότα δικαίως ἀποκόπτονται ἀπό τοῦ ὑγιοῦς σώματος τῆς Ὀρθοδόξου Καθολικῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας».

Πράγματι, αἱ αἱρέσεις ἀποτελοῦν ζιζάνια πού ἐνσπείρει ὁ πονηρός εἰς τόν ἀγρόν τῆς Ἐκκλησίας διά νά ματαιώσῃ τήν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων. Εἰς τόν ἀγῶνα τῆς Ἐκκλησίας κατά τῶν αἱρέσεων σημαντική ὑπῆρξεν ἡ συμβολή τοῦ μοναχισμοῦ. Continue reading

Ἀπό τό βίο τῆς μεγαλόσχημης ἡγουμένης Εὐφημίας προεστῶσας τῆς μονῆς Ραβανίτσα καί τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς Σέρβια. Λόγος γιά τήν ζωή της ἀπό τόν Ἐπίσκοπο Χρυσόστομο (+1896-1958)

   Ό Σεβασμιώτατος Επίσκοπος Χρυσόστομος έκανε μία ομιλία μετά τήν κηδεία στήν όποια είπε:
“Τά μαρτύρια τής Μητέρας μας, Μεγαλόσχημης Ηγουμένης Ευφημίας έχουν τώρα τελειώσει. Ό Κύριος τήν κάλεσε κοντά Του, γιά νά βρει ή βασανισμένη καί κουρασμένη ψυχή της τήν ανάπαυση της.
“ Οταν οί άνθρωποι κρίνονται, τό Ιερό Εύαγγέλιο δίνει ένα μόνο κανόνα: Από τούς καρπούς τους, γράφει, θά τους γνωρίσετε. Καί ή Ήγουμένη, Μητέρα Εύφημία, έχει φθάσει ενώπιον του Κυρίου κατάκαρπη.
“Οί αγώνες της πάνω στήν γή ήταν τεράστιοι και δύσκολοι. Ένώ ήταν άκόρη νεαρό κορίτσι, γνωστή τότε μέ τό όνομα Μπόγκινια Μίτσιτς, περπατούσε ακούραστα άπό τό ένα χωριό στό άλλο καί άπό τήν μία σύναξη στήν άλλη, κηρύττοντας τό Ευαγγέλιο του Χριστού. Μία ομήγυρη ανθρώπων συγκεντρωμένοι γύρω της, τήν άκουγαν,
μετανοούσαν καί άρχιζαν νά ζούν κατά Θεόν. Εκατοντάδες ψυχές επέστρεψαν στόν Θεό,ανακουφίστηκαν, ένθαρρύνθηκαν καί ανυψώθηκαν πνευματικά και άκολούθησαν τόν δρόμο τού Χριστού.
Αργότερα άναχώρησε γιά τήν Μονή τής Ντιβλιάνα καί εκεί, μέ τήν καθοδήγηση μιας πασίγνωστης Ρωσίδας μοναχής, τής άσκήτριας εκείνης καί γυναίκας της προσευχής, ‘Ηγουμένης Μητέρας Διοδώρας, εγκολπώθηκε τόν μοναχισμό καί έλαβε τήν μοναχική κουρά. Continue reading

Ἡ σημασία τοῦ ἀγγελικοῦ σχήματος

-Παιδί μου, εἶπε ὁ ῾Ηγούμενος, ὅποιος γίνεται μεγαλόσχημος μοναχός, φοράει αὐτό τό σχῆμα, πού εἶναι τό σύμβολο τοῦ δεύτερου βαπτίσματος του.

Τό σχῆμα ἔχει κεντημένο πάνω του, με κόκκινη κλωστή, τό Σταυρό,   πάνω στό Γολγοθᾶ (πού παριστάνεται σά βάθρο), τή λόγχη καί τό σπόγγο – σύμβολα τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου μας. Τά γράμματα πού εἶναι κεντημένα πάνω στό μοναχικό σχῆμα συμβολίζουν: Οἱ πρῶτες σειρές ἔχουν εὔκολους συμβολισμούς. ῎Ητοι:

ΤT ΔΦ Τοῦτο τό Σχῆμα Δαίμονες Φρίττουσι. (Δηλαδή, αὐτό τό ἀγγελικό σχῆμα τό τρέμουν οι δαίμονες). Continue reading

Οἱ τελευταῖες ἡμέρες καί ἡ κοίμηση τῆς μακαρίας Εὐφημίας τῆς Σερβίας μιᾶς ἡγουμένης ἀποστόλου (+1896-1958)

AΠΟ ΤΟ ΒΙΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΣΧΗΜΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΕΥΦΗΜΙΑΣ ΠΡΟΕΣΤΩΣΑΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΡΑΒΑΝΙΤΣΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΣΕΡΒΙΑ.

ΟΤΑΝ ΕΦΘΑΣΕ Ο ΚΑΙΡΟΣ νά αναχωρήσει στον Κύριο, ή Μητέρα μας αρρώστησε σοβαρά με διαβήτη. ‘Ολόκληρη σχεδόν τήν ζωή της ύπέφερε άπό κάποιο είδος άρρώστειας: δυσεντερία· ρευματικό πυρετό, πού κατέστρεψε τήν καρδιά της· καί τελικά διαβήτη, άπό τον όποιο καί πέθανε.

Σέ όλες της τίς άρρώστειες δεν θέλησε ποτέ νά πάει σε γιατρό ή νά χρησιμοποιήσει φάρμακα. «Οταν ακούσε, όμως, ότι οί άλλοι τήν σχολιάζουν γιά αύτό, καί μέ την επιμονή των άδελφών ότι δέν πρέπει νά είναι πείσμων σε αύτό τό θέμα, συμφώνησε νά πάρει φάρμακα. Πολλές φορές, όταν οί άδελφές τήν προέτρεπαν νά πάρει φάρμακα γιά τήν καρδιά, απαντούσε μέ τούς λόγους τού Ψαλμωδού:

“ ’Ω, αδελφή, δέν γνωρίζεις ότι ό Θεός είναι τό φρούριο της καρδιάς μας”; Ή αρρώστια της ήταν μακρόχρονη και δύσκολή, άλλά ό θάνατός της εύκολος.

Οταν ή αρρώστια τής Μητέρας άρχισε να επιδεινώνεται, ή Μητέρα Γαβριέλα ενδιαφέρθηκε γιά τό πώς θα μπορούσε νά ελαφρύνει τίς δυσκολίες της, τουλάχιστον λιγάκι. Μέσα σέ όλες τις τά προβλήματα ζητούσε την συμβουλή τής Μητέρας καί φρόντιζε αύστηρά νά μην άλλάζουν οί κανόνες καί ή διαθήκη τής Μητέρας. Ή  Μητέρα οικοδομούσε καί ενθάρρυνε τήν ψυχή της καί έλεγε στίς αδελφές: “Αδελφές, πρέπει νά είστε πολύ ευγνώμονες στον Θεό διότι έδωσε τήν συγκατάθεσή Του ώστε μία άπό σάς νά μέ αντικαταστήσει. Νά ακούτε καλά τήν Μητέρα Γαβριέλα καί νά μήν επιτρέπετε νά βαραίνει ή ψυχή της, διότι, αν τό κάνετε αύτό, δέν θά είναι καλό ούτε γιά έσάς”.

«Ολες κατανοήσαμε τά λόγια τής Μητέρας, διότι όλες άγαπούσαμε τήν Μητέρα Γαβριέλα μέ μία καρδιά έτσι και άλλιώς, όχι μόνο γιά τήν αίσθηση τού καθήκοντος πού είχε καί τήν εύφυΐα της, άλλά καί γιά τήν δική της έπίσης άξια. Continue reading

Ἡ Θηβαϊδα τῆς Γαλάτιας. Οἱ ἅγιοι Ρωμανός καί Λουπίσινος. Οἱ οἰκιστές τῆς ἐρήμου τῆς Γιούρα. Γαλλικό γεροντικό 2

 

TΟ ΕΤΟΣ 444 (πού αποτελεί τήν μοναδική ακριβή χρονολογία στόν Βίο των Πατέρων τής Πουρά), ό Αγ. Ιλαρίων τής Άρλ (μαθητής ό ίδιος του Άγ. Όνοράτου του Λεράν) ταξίδεψε στη Μπεζανσόν, στήν άκρη τής Γιούρα, σχετικά με τήν πασίγνωστη διαμάχη πού άναφέρθηκε νωρίτερα σέ αύτήν τήν εισαγωγή (ό συγγραφέας του Βίου παίρνει τό μέρος του Πάπα Αγ. Λέοντος σέ αύτήν τήν διαμάχη). Επειδή είχε μάθει γιά τήν φήμη των Αγίων Ρωμανού καί Λουπισίνου, «κάλεσε τόν μακάριο Ρωμανό, ό όποιος δέν βρισκόταν μακριά άπό την πόλη τής Μπεζανσόν, μέσω κληρικών πού στάλθηκαν γιά αύτόν τον σκοπό. Εξυμνώντας, μέ ένα μεγαλοπρεπές έγκώμιο τήν πρωτοβουλία του καί τόν τρόπο τής ζωής του, του άπένειμε τήν τιμή τής ίερωσύνης και αφού τόν γέμισε τιμές, τόν άφησε νά επιστρέφει στήν μονή» (κεφ. 18).

Αυτό συνέβη ίσως περίπου δεκαπέντε χρόνια άπό τόν καιρό της άνάληψης άπό τόν ‘Άγ. Ρωμανό τής έρημιτικής ζωής, όταν πρέπει να ήταν περίπου πενήντα χρόνων. Οί Ρωμαιοκαθολικοί λόγιοι έν γένει ύποθέτουν ότι πρέπει νά ύπήρχαν ήδη άρκετοί ιερείς στό άκμάζον κοινόβιο, έχοντας ύπόψη τους τήν μεταγενέστερη Λατινική πρακτική. Continue reading

Ἡ Θηβαϊδα τῆς Γαλατίας. Οἱ ἅγιοι Ρωμανό καί Λουπίσινος. Οἱ οἰκιστές τῆς ἐρήμου τῆς Γιούρα. Γαλλικό γεροντικό.1

  Η ΓΑΛΑΤΙΑ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΑΙΩΝΑ είχε τόν ‘Άγ. Μαρτίνο με τά άσκητικά του θαύματα καί τά κοινόβια των αναχωρητών ή στροφή του νέου αιώνα είδε τήν ίδρυση τής νησιωτικής μονής του Λερόν, ή όποια έφερε τήν παράδοση των Πατέρων της Αίγυπτου στήν Γαλατία καί παρήγαγε πολλούς επισκόπους καί μοναστικούς ιδρυτές· οί πρώτες δεκαετίες του 5ου αιώνα είδαν την ίδρυση πολυάριθμων μοναστικών κοινοτήτων στά νότια τής Γαλατίας, συνήθως κοντά σέ πόλεις πού συχνά είχαν ιδρυθεί άπό έπισκόπους, και τήν έξάπλωση τού Ανατολικού μοναστικού κανόνα καθώς καί την διδασκαλία μέσα άπό τά συγγράμματα του Αγ. Κασσιανού. Μέχρι το τέλος τής ζωής του Αγ. Κασσιανού (434). ό Ορθόδοξος μοναχισμός ήταν ήδη μέ αύτόν τόν τρόπο καλά έδραιωμένος στήν Γαλατία.

Τότε συνέβη ένα φαινόμενο, τό όποιο μάς είναι οικείο άπό την μεταγενέστερη ιστορία τής «Βόρειας Θηβάΐδας» τής Ρωσίας άπό τον 14ο μέχρι τόν Ι7ο αιώνα: ή φυγή τών μοναχών καί τών υποψηφίων μοναχών, όχι μόνο άπό τίς πόλεις καί τά άλλα κατοικημένα κέντρα, αλλά άκόμη καί άπό καθιερωμένα μοναστήρια στήν άπόλυτη άπομόνωση της δασώδους ερήμου τής Γαλατίας. Αναμφισβήτητα, βιβλία όπως ό Ύμνος της Έρημου του Αγ. Εύχερίου έπηρέασαν αύτό τό κίνημα· άλλά ή κύρια παρόρμηση ήταν ή ίδια πού είχε παράγει τήν άρχική φυγή στήν έρημο τής Αίγύπτου έναν αιώνα νωρίτερα: ή στοιχειώδης Χριστιανική έμπνευση νά παραδώσει κανείς τά πάντα στόν Θεό, νά έγκαταλείψει όλα τα πράγματα καί τίς επιρροές αυτού του κόσμου γιά νά προετοιμάσει καλύτερα τόν έαυτό του γιά τήν Ούράνια Βασιλεία. Continue reading

α. Περί τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ καί περί μεταφυσικῆς β. Ὁ μοναχισμός, Πατερική Θεολογία, 21ο Μέρος, Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

α. Περί τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ καί περί μεταφυσικῆς

β. Ὁ μοναχισμός, Πατερική Θεολογία, 21ο Μέρος

Ὁμιλία στίς 06-12-2014

Νά συνεχίσουμε μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ τήν Πατερική Θεολογία πού μελετᾶμε. Τό πρῶτο κεφάλαιο ἐπιγράφεται «Περί τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ» καί λέει ὁ π. Ἰωάννης ὁ Ρωμανίδης, «Κατά τήν Πατερική παράδοση», τήν Ὀρθόδοξη παράδοση, «ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ὅπως καί ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἁπλή. Ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἁπλή καί δέν μετέχεται ἀπό τά κτίσματα». Δηλαδή, ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι καί ὅλα τά ἄλλα κτίσματα δέν μετέχουμε στήν οὐσία τοῦ Θεοῦ, ἀλλά μετέχουμε στίς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, οἱ ὁποῖες εἶναι πολλές στίς φανερώσεις τους. Οὐσιαστικά ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ εἶναι ἁπλή καί μία, ἀλλά ἔχει πολλές φανερώσεις καί ποικίλα ἀποτελέσματα.

«Ἡ ἐνέργεια ὅμως τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ἡ φυσική ἐνέργεια τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ, μετέχεται μέ τήν κτίση. Δέν μετέχεται ὅμως, κατά τόν ἴδιο τρόπο, ἀπό ὅλα τά κτίσματα. Ὑπάρχει διαφορετική μεθέξις τῆς ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ ἀπό τά κτίσματα, ἀλλά ὑπάρχουν καί διαφορετικῶν εἰδῶν ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, ὅπως εἴπαμε, οἱ ὁποῖες μετέχονται. Δηλαδή, οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ διακρίνονται ἡ μία ἀπό τήν ἄλλη. Γι’ αὐτόν τόν λόγο, οἱ Πατέρες ἀναφέρουν ὅτι ἡ μία ἁπλή φυσική ἐνέργεια τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ μερίζεται -διαμερίζεται δηλαδή– σέ διαφορετικά εἴδη ἐνεργειῶν καί σέ πολλούς ἀποδέκτες. Πῶς ὅμως; Continue reading

Ὅ,τι εἶναι νά πάρεις ἀπό ἕναν στρατιώτη στόν πόλεμο τό ὅπλο, εἶναι νά πάρεις ἀπό τόν μοναχό τό κομποσχοίνι του

  Προηγουμένως είπατε την έκφραση ότι δεν βλέπουμε μοναχό στο Άγιον Όρος χωρίς το κομποσχοίνι στο χέρι και σας είπα ότι [όπως] είναι το όπλο του στρατιώτη στον πόλεμο, είναι το κομποσχοίνι για τον μοναχό.

Μου αφηγείτο ο παλιός Καθηγούμενος της Μονής Αγίου Παύλου, ο Πανοσολογιώτατος Γέροντας Παρθένιος για τον οποίον μάλιστα ετοιμάζω ένα έργο, ένα βιβλίο με πλούσιες θέσεις του Γέροντα ο οποίος είναι οδηγημένος στο Άγιον Όρος από την Κυρία Θεοτόκο. Όταν ήτανε παιδί, έφηβος γύρω στα 14-15 στο χωριό του στα Χαβδάτα της Κεφαλονιάς κοντά στο Ληξούρι, άκουσε την φωνή της Παναγίας μέσα από ένα χάρτινο εικόνισμα που είχε πάνω από το κρεββάτι του που του είπε, εσύ παιδί μου μοναχός θα γίνεις.
Στην αρχή όπως είναι φυσικό τα ‘χασε και εν συνεχεία σε αλλεπάλληλες αποκαλύψεις στον ύπνο του του έδειξε η Παναγία όλο το ταξίδι από την Κεφαλονιά. Πως θα φτάσει στο Άγιον Όρος, πως θα μπει στο Μοναστήρι του Αγίου Παύλου όπου φιλοξενούνται τα Τίμια Δώρα των Μάγων -μεγάλη ευλογία-, πως θα μπει μέσα στο Καθολικό, πως είναι το τάδε προσκυνητάρι, και όταν έφτασε τα ήξερε όλα και βάδιζε όπως του τα είχε αποκαλύψει η Παναγία. Continue reading

Γέροντας Ἐφραίμ, Προηγούμενος Ἱ. Μονῆς Φιλοθέου – Χωρίς Ὀρθοδοξία οὐδείς περνάει στόν Οὐρανό

   Βλέπουμε μέσα στο Άγιον Όρος, στα λεγόμενα Καρούλια, που στο παρελθόν είχε πολλούς Ρώσους ασκητές εκεί, οι σπηλιές τους είναι σαν φωλιές πουλιών στα απόκρημνα βράχια. Που λες, μα πώς μένουν εκεί και πώς κυκλοφορούν ο ένας στον άλλο.

Όλα αυτά κατορθώνονται μόνο με τη Χάρη του Θεού, με τίποτε άλλο. Ποιος μπορεί τώρα ν’ αφήσει γονείς, ν’ αφήσει νιάτα, τόσα και τόσα πράγματα που τα χαίρονται οι άνθρωποι στον κόσμο και να πάει να κλειστεί μέσα στο Όρος, μέσα στον κόπο, μέσα στον μόχθο;
Εγκαταλείποντας το θέλημά του, την ελευθερία, που είναι το βασίλειο του ανθρώπου; Να σκύψει το κεφάλι στην υποταγή και ν’ αγρυπνά τη νύχτα και να νηστεύει και να μοχθεί για όλη τη ζωή του; Γιατί τα κάνει όλα αυτά; Για ποιο λόγο; Για τον λόγο της σωτηρίας, ότι θέλει να υπηρετήσει τον Θεό, να φθάσει στην αγιότητα, να σώσει την ψυχή του, να σώσει τους γονείς του, να σώσει τους συγγενείς, να σώσει τον κόσμο. Continue reading

Ἅγιον Ὄρος, ἕνα λιμάνι σωτηρίας

'Αγιο Όρος, ένα λιμάνι σωτηρίας

 Γέροντος Εφραίμ, Προηγουμένου Ι. Μονής Φιλοθέου

 
Η σημερινή ομιλία μας θα έχει σαν θέμα το Άγιον Όρος. Το Άγιον Όρος είναι ένας τόπος ξεχωριστός. Είναι ένας προορισμένος τόπος, όπου μονάζουν, είναι αφιερωμένοι άνθρωποι του Θεού.
Άνθρωποι που θέλησαν να δουλεύσουν για την αγάπη του Θεού, να τον λατρέψουν με όλες τις δυνάμεις τους, με σκοπό να αγιάσουν τους εαυτούς των και συγχρόνως να βοηθήσουν τον κόσμο με τις προσευχές τους και με το καλό τους παράδειγμα. Το να γίνει κανείς μοναχός, δεν είναι τόσο εύκολο. Πρωτίστως είναι κλήσις Θεού. Η κλήσις Θεού δεν είναι και υποχρεωτική. Τον τόπο αυτό, το Άγιον Όρος, τον έχει διαλέξει η Παναγία μας. Μάλλον της εδόθη κλήρος, όταν οι Απόστολοι έβαλαν κλήρους σε ποιον τόπο ο καθένας θα κηρύξει το Χριστό. Της Παναγίας μας ο κλήρος έπεσε το Όρος του Άθωνος. Το Όρος αυτό, κατά την Αγιορειτική παράδοση, το επισκέφθηκε η Παναγία, όταν ήταν κατοικούμενο από ειδωλολάτρες. Όταν οι ειδωλολάτρες αντίκρυσαν την Παναγία Μητέρα, εθαύμασαν για την καλλονή της και είπαν ότι μόνο μια θεά θα μπορούσε να έχει τέτοια ομορφιά. Η Παναγία μας το ευλόγησε το Όρος αυτό και, σαν δικό της περιβόλι, το γέμισε από αφιερωμένους ανθρώπους, ζώντας εν παρθενία και αγνότητι.

Continue reading