ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΩΤΑ [:Εφ.4,7-13]
Ερμηνεία του Ιερού Χρυσοστόμου στην αποστολική περικοπή
από την «Προς Εφεσίους» επιστολή του αποστόλου Παύλου, κεφ.4,εδαφ.4-16
[Μέρος δεύτερο: Εφ.4,12-16]
«Καὶ αὐτὸς ἔδωκε τοὺς μὲν ἀποστόλους, τοὺς δὲ προφήτας, τοὺς δὲ εὐαγγελιστάς, τοὺς δὲ ποιμένας καὶ διδασκάλους,πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων εἰς ἔργον διακονίας, εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ (:και αυτός έδωσε διάφορα χαρίσματα και διακονίες. Άλλους έθεσε αποστόλους, άλλους προφήτες, άλλους ευαγγελιστές, άλλους ποιμένες και διδασκάλους, για να καταρτίζονται οι Χριστιανοί και να επιτελείται το έργο της διακονίας, με το οποίο οικοδομείται το σώμα του Χριστούγια να καταρτίζονται οι Χριστιανοί και να επιτελείται το έργο της διακονίας, με το οποίο οικοδομείται το σώμα του Χριστού)»[Εφ.4,11-12]. Βλέπεις το αξίωμα; Ο καθένας οικοδομεί, ο καθένας καταρτίζει, ο καθένας υπηρετεί· «μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ(:Μέχρι να φθάσουμε να έχουμε όλοι μία και την ίδια αληθινή πίστη και τέλεια γνώση του Υιού του Θεού, και να προοδεύσουμε πνευματικά, έως ότου γίνουμε ένας τέλειος άνθρωπος και να αποκτήσουμε το μέτρο της πνευματικής ωριμότητας και τελειότητας του Χριστού, δηλαδή να έχουμε πλήρεις τις δωρεές και την πνευματική τελειότητά Του)»[Εφ.4,13]. «Τέλειο ανάστημα» ονομάζει εδώ την τέλεια επίγνωση·διότι όπως ακριβώς ο άνδρας ίσταται με σταθερότητα, ενώ οι νεαροί περιπλανώνται κατά τον νου, έτσι συμβαίνει και στους πιστούς. «Στην ενότητα», λέγει, «της πίστεως»· δηλαδή μέχρις ότου αποκτήσουμε όλοι μία πίστη. Διότι αυτό είναι ενότητα πίστεως, όταν όλοι είμαστε ένα, όταν όλοι αντιλαμβανόμαστε με τον ίδιο τρόπο τον σύνδεσμο· μέχρι τότε πρέπει να εργαζόμαστε.
Εάν έλαβες χάρισμα για τον λόγο αυτόν, για να οικοδομείς άλλους, πρόσεχε μήπως καταστρέψεις τον εαυτό σου, φθονώντας κάποιον άλλο. Σε τίμησε ο Θεός και σε έταξε να οικοδομείς και να καταρτίζεις άλλον. Και ο απόστολος βέβαια για τον λόγο αυτόν ήταν απόστολος, και ο προφήτης για τον λόγο αυτόν προφήτευε και έπειθε, και ο ευαγγελιστής για τον λόγο αυτόν ευαγγελιζόταν και ο ποιμένας και ο διδάσκαλος· σε όλους ένα έργο ανατέθηκε. Μη μου πεις λοιπόν για τη διαφορά των χαρισμάτων, αλλά για το ότι όλοι είχαν ένα έργο. Όταν λοιπόν όλοι πιστεύουμε όμοια, τότε υπάρχει ενότητα. Διότι είναι φανερό ότι αυτόν ονομάζει άνδρα τέλειο.

Αλλού βέβαια μας ονομάζει νηπίους και όταν είμαστε τέλειοι, αλλά άλλος είναι εκεί ο σκοπός του· διότι αφού είπε «ἐκ μέρους δὲ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν(:θα καταργηθούν όλα αυτά στην άλλη ζωή· διότι τώρα ένα μέρος της γνώσεως κατέχουμε και ένα μέρος της αλήθειας προφητεύουμε. Στη ζωή αυτή η γνώση μας είναι περιορισμένη, και οι προφήτες ένα μέρος μόνο των μυστηρίων της θείας σοφίας μάς αποκαλύπτουν)»[Α΄Κορ. 13,9], πρόσθεσε και ότι ως δι’ αινίγματος γνωρίζουμε, καθώς και όλα τα παρόμοια· εδώ όμως για άλλον λόγο το είπε αυτό, για να δηλώσει ότι εύκολα μεταπίπτουμε, όπως και αλλού λέγει: «τελείων δέ ἐστιν ἡ στερεὰ τροφή, τῶν διὰ τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν καλοῦ τε καὶ κακοῦ(:η στερεά όμως και υψηλότερη πνευματική τροφή είναι για τους τέλειους Χριστιανούς. Αυτοί από την άσκηση και την εμπειρία έχουν τα πνευματικά τους αισθητήρια γυμνασμένα, προκειμένου να διακρίνουν εύκολα το καλό και το κακό, την αλήθεια και την πλάνη)»[Εβρ.5,14]. Βλέπεις πως και εκεί μας ονομάζει τέλειους;
Πρόσεχε λοιπόν πώς μας ονόμασε τέλειους εδώ δια των όσων προσθέτει: «ἵνα μηκέτι ὦμεν νήπιοι, κλυδωνιζόμενοι καὶ περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας, ἐν τῇ κυβείᾳ τῶν ἀνθρώπων, ἐν πανουργίᾳ πρὸς τὴν μεθοδείαν τῆς πλάνης(:για να μην είμαστε πνευματικώς πλέον νήπιοι και σαλευόμαστε σαν τα κύματα και περιφερόμαστε άστατα εδώ και εκεί από κάθε άνεμο διδασκαλίας. Αυτό μάλιστα που σαν βίαιος άνεμος προκαλεί αστάθεια, ανάμεσά σας και σας αναστατώνει είναι η δόλια απάτη της διδασκαλίας των πλανεμένων ανθρώπων, που με πανούργα τεχνάσματα ζητούν να διαδώσουν την πλάνη τους)»[Εφ.4,14]. «Αυτό», λέγει, «το ολίγο το οποίο λάβαμε για να το κρατούμε με κάθε επιμέλεια, με στερεότητα και ασφάλεια».
«ἵνα μηκέτι». Το «μηκέτι» δείχνει ότι παλαιότερα αυτό πάθαμε. Και συμπεριλαμβάνει και τον εαυτό του και στη συνέχεια της διηγήσεως το διορθώνει. «Για τον λόγο αυτόν», λέγει, «τόσο πολλοί έγιναν οι κτίστες, για να μην κλονίζεται η οικοδομή, για να μην ταλαντεύεται, για να είναι στερεωμένοι οι λίθοι»· διότι σε εκείνους παρατηρείται ο κλυδωνισμός, η ταλάντευση, ο κλονισμός. «Ώστε να μην είμαστε πλέον», λέγει, «νήπιοι, κλονιζόμενοι και παρασυρόμενοι από κάθε άνεμο της διδασκαλίας, μέσα στη δολιότητα των ανθρώπων, μέσα στην πανουργία τους προς τον σκοπό της ομαδικής παραπλανήσεως». «Και παρασυρόμενοι», λέγει, «από κάθε άνεμο». Ομίλησε εναντίον της μεταβολής, για να δείξει σε ποιο κίνδυνο βρίσκονται οι ψυχές οι οποίες διστάζουν. «Από κάθε άνεμο της διδασκαλίας», λέγει, «μέσα στη δολιότητα των ανθρώπων, μέσα στην πανουργία τους προς τον σκοπό της μεθοδικής παραπλανήσεως». «Κυβευτές» λέγονται αυτοί οι οποίοι παίζουν τους πεσσούς. Αυτοί είναι οι πανούργοι, όταν βρουν ορισμένους αφελείς· καθόσον εκείνοι μεταχειρίζονται τα πάντα και τα κάνουν άνω κάτω.
Εδώ καταπιάνεται και με τον βίο. «ἀληθεύοντες δὲ ἐν ἀγάπῃ αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλή, ὁ Χριστός, ἐξ οὗ πᾶν τὸ σῶμα συναρμολογούμενον καὶ συμβιβαζόμενον διὰ πάσης ἁφῆς τῆς ἐπιχορηγίας κατ᾿ ἐνέργειαν ἐν μέτρῳ ἑνὸς ἑκάστου μέρους τὴν αὔξησιν τοῦ σώματος ποιεῖται εἰς οἰκοδομὴν ἑαυτοῦ ἐν ἀγάπῃ (:εκείνοι βέβαια διδάσκουν ψέματα και πλάνες. Εμείς όμως, μένοντας σταθεροί στην αληθινή πίστη, που συνοδεύεται με την αγάπη, ας ανεβούμε και ας προοδεύσουμε πνευματικά, μέχρις ότου φθάσουμε σε τέτοιο ύψος, ώστε να εξομοιωθούμε σε όλα με Αυτόν που είναι η κεφαλή, ο Χριστός. Από Αυτόν τον Χριστό, με την πνευματική βοήθεια που χορηγεί, συναρμόζεται κα συνταιριάζεται όλο το σώμα της Εκκλησίας με την επαφή και άμεση επικοινωνία όλων των μελών. Και χορηγεί τη βοήθειά Του αυτή ο Χριστός ανάλογα με το βαθμό της προθυμίας κάθε μέλους και ανάλογα με την ενέργεια και το έργο που κάθε μέλος επιτελεί. Και έτσι το σώμα της Εκκλησίας, καθώς είναι ενωμένο με τον Χριστό και δέχεται από Αυτόν τη χορήγηση και βοήθειά Του, επιτελεί την αύξησή του, ώστε όλα τα μέλη και το σύνολό του να οικοδομείται με την αγάπη)»[Εφεσ.4,15-16], λέγει.
Με πολλή ασάφεια το ερμήνευσε με το ότι θέλησε να τα συμπεριλάβει όλα μαζί. Αυτό δε το οποίο λέγει σημαίνει το εξής: Όπως ακριβώς το πνεύμα το οποίο κατεβαίνει από τον εγκέφαλο δια των νεύρων, δεν δίνει την αίσθηση όπως τύχει σε όλα τα μέλη, αλλά στο καθένα κατ’αναλογίαν, σε εκείνο μεν που μπορεί να δεχθεί περισσότερο, περισσότερο, σε εκείνο δε που μπορεί να δεχτεί λιγότερο, λιγότερο- διότι αυτό είναι η ρίζα, το πνεύμα-, έτσι και ο Χριστός· οι ψυχές είναι ενωμένες μαζί Του σαν μέλη, και η πρόνοιά Του και η χορήγηση των χαρισμάτων γίνεται κατ΄αναλογίαν και δίνει την αύξηση συμφώνως προς τη δυνατότητα κάθε μέλους. Τι σημαίνει το «διὰ πάσης ἁφῆς τῆς ἐπιχορηγίας»; Δηλαδή δια της αισθήσεως. Διότι το πνεύμα εκείνο το οποίο επιχορηγείται στα μέλη από την κεφαλή, όταν έλθει σε επαφή με το κάθε μέλος, έτσι ενεργεί. Σαν να έλεγε κάποιος ότι το σώμα λαμβάνοντας την επιχορήγηση από την κεφαλή, κατ΄αναλογίαν των μελών του, προχωρεί στην αύξηση· ή με άλλον τρόπο· τα μέλη κατά την αναλογία του μέτρου τους δεχόμαστε την επιχορήγηση, προχωρούν στην αύξουσα· ή και με άλλον τρόπο· επιχεόμενο αφθόνως από ψηλά το Πνεύμα και ερχόμενο σε επαφή με όλα τα μέλη, και χορηγούμενο τόσο, όσο μπορεί το καθένα να δεχτεί, έτσι προχωρεί στην αύξηση το σώμα.
Και γιατί πρόσθεσε το «ἐν ἀγάπῃ»; Διότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να κατέλθει το Άγιο Πνεύμα. Διότι, όπως ακριβώς, εάν τύχει κάποιο χέρι να αποσπαστεί από το σώμα, τότε το πνεύμα το οποίο έρχεται από τον εγκέφαλο, επιζητώντας να συνεχίσει την πορεία του, εάν δεν το βρει, δεν πηδά έξω από το σώμα και δεν εξέρχεται από αυτό αφού διαπεράσει το χέρι, αλλά εάν δεν το βρει στη θέση του δεν το πλησιάζει, το ίδιο συμβαίνει και εδώ, εάν δεν είμαστε συνδεδεμένοι με την αγάπη.
Αυτά όλα λοιπόν ειπώθηκαν για να οδηγήσουν στην ταπεινοφροσύνη. «Διότι τι σημασία έχει», λέγει, «εάν περισσότερα λαμβάνει ο τάδε;» Το ίδιο πνεύμα έλαβε, αποστελλόμενο από την ίδια κεφαλή, το οποίο ενεργεί και έρχεται σε επαφή με όλους όμοια. «Συναρμολογείται και συγκρατείται», δηλαδή, δέχεται μεγάλη φροντίδα. Όχι δηλαδή πρόχειρα, αλλά πολύ συστηματικά πρέπει να είναι συναρμολογημένο το σώμα, διότι, όταν φύγει από τη θέση του, τότε πλέον δεν υπάρχει. Ώστε πρέπει, όχι μόνο να είναι ενωμένο το σώμα, αλλά και να διατηρεί τη θέση του, διότι εάν υπερβείς αυτήν δεν είσαι ενωμένος προς το σώμα, ούτε δέχεσαι το Πνεύμα. Ή δεν βλέπεις τις κινήσεις των οστών, οι οποίες συμβαίνουν σε κάθε περίσταση, όταν κάποιο φύγει από τη θέση του και καταλάβει τη θέση άλλου, πώς βλάπτει ολόκληρο το σώμα και πολλές φορές επέφερε και θάνατο, και μάλιστα όταν συμβεί να έχει καταλάβει θέση που δεν του αξίζει; Πολλοί μάλιστα αφού έκοψαν αυτό, άφησαν τη θέση του κενή.
Παντού λοιπόν είναι κακό πράγμα η πλεονεξία. Και στα στοιχεία τα οποία συνθέτουν ένα σώμα, όταν κάποιο υπερβεί το μέτρο του και πλεονάσει, καταστρέφει το παν. Αυτό σημαίνει «συναρμολογείται και συγκρατείται». Ώστε σκέψου πόσο μεγάλο πράγμα είναι το να μένει κάθε πράγμα στη θέση του και να μην επιβαίνει σε άλλη, η οποία δεν του ανήκει. Εσύ τα μέλη συνθέτεις, Εκείνος επιχορηγεί άνωθεν· διότι όπως ακριβώς στο σώμα υπάρχουν όργανα κατάλληλα γι’ αυτό, έτσι και στην περίπτωση του πνεύματος, διότι η ρίζα βρίσκεται επάνω· όπως η καρδιά είναι ρίζα του πνεύματος· το ήπαρ είναι ρίζα του αίματος· ο σπλήνας είναι ρίζα της χολής, και άλλα άλλου· και όλα αυτά έχουν την αιτία τους στον εγκέφαλο.
Έτσι έκανε και ο Θεός· τιμώντας πάρα πολύ τον άνθρωπο και μη θέλοντας να βρίσκεται μακριά από αυτόν, ο Ίδιος μεν εξάρτησε την αιτία τους από τον εαυτό Του, και αυτούς τους έκανε συγχρόνως συνεργούς Του· και τον μεν ένα τον τοποθέτησε στο ίδιο το έργο, τον δε άλλον σε άλλο. Επί παραδείγματι, ο απόστολος είναι το σπουδαιότερο αγγείο του σώματος, και δέχεται από τον Θεό τα πάντα· ώστε λοιπόν ο λόγος, διερχόμενος, κατά κάποιον τρόπο, δια μέσου φλεβών και αρτηριών, κάνει να κυκλοφορεί μέσα σε όλους η αιώνια ζωή. Ο προφήτης προλέγει τα μέλλοντα, ο ίδιος όμως ο Λόγος του Θεού πραγματοποιεί αυτά. Αυτός τοποθέτησε τα μέλη, Αυτός χορηγεί ζωή σε αυτά. «Προς τον σκοπό να καταρτίσουν τους αγίους, για το έργο της διακονίας». Η αγάπη ανοικοδομεί, και συντελεί στο να είμαστε ενωμένοι μεταξύ μας και συνδεδεμένοι και συναρμολογημένοι.
[Συνεχίζεται]
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,
επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
· https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/08/in-epistulam-ad-ephesios.pdf
· Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, Υπόμνημα στην Προς Εφεσίους επιστολή, ομιλία ΙΑ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1979, τόμος 20, σελίδες 697-704.
· Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
· Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
· Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
· http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm