ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΩΤΑ [:Εφ.4,7-13]
Ερμηνεία του Ιερού Χρυσοστόμου στην αποστολική περικοπή
από την «Προς Εφεσίους» επιστολή του αποστόλου Παύλου, κεφ.4,εδαφ.4-16
[Μέρος πρώτο: Εφ.4,4-11]
«Ἓν σῶμα καὶ ἓν Πνεῦμα, καθὼς καὶ ἐκλήθητε ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς κλήσεως ὑμῶν· εἷς Κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα· εἷς Θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν. ῾Ενὶ δὲ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἡ χάρις κατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ(:Αποτελείτε ένα σώμα, την Εκκλησία, και ένα Πνεύμα ζωοποιεί το σώμα αυτό, αφού και όλοι σας κληθήκατε με μία κοινή ελπίδα της κλήσεώς σας· διότι ο Θεός για μία και την ίδια βασιλεία και για τα ίδια αγαθά σάς κάλεσε όλους. Ένας και μόνος Κύριος υπάρχει, μία πίστη έχουν όλοι οι Χριστιανοί, ένα βάπτισμα έλαβαν όλοι. Ένας και μόνος Θεός και Πατέρας όλων υπάρχει. Αυτός κυριαρχεί πάνω από όλους ως Δεσπότης. Η δική Του δύναμη διαχύνεται και ενεργεί διαμέσου όλων των μελών της Εκκλησίας, σε ολόκληρο το σώμα της. Αυτός κατοικεί μέσα σε όλους μας. Πρέπει λοιπόν να είμαστε όλοι ένα. Βέβαια όλοι οι πιστοί δεν έχουμε λάβει τα ίδια χαρίσματα, αλλά διάφορα και ποικίλα. Αυτή όμως η διανομή για κανένα λόγο δεν επιτρέπεται να γίνεται αιτία χωρισμού μεταξύ των πιστών· διότι η διανομή αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά γίνεται από τον ίδιο τον Χριστό. Αυτός δηλαδή στον καθένα ξεχωριστά από εμάς, έδωσε τη θεία χάρη, σύμφωνα με το μέτρο που με σοφία και δικαιοσύνη χρησιμοποιεί στη διανομή της δωρεάς Του)»[Εφ.4,4-7].
Αγάπη ζητεί από εμάς ο Παύλος, όχι οποιανδήποτε, αλλά αυτήν η οποία μας συνενώνει μεταξύ μας αδιάσπαστα, και μας συνενώνει κατά τέτοιο τρόπο και τόσο τέλεια, σαν να είμαστε μέλη προς μέλη. Αυτή λοιπόν είναι εκείνη η οποία κατορθώνει τα μεγάλα καλά. Για τον λόγο αυτόν λέγει «ἓν σῶμα(:ένα σώμα)»· για να δείξει και τη συμπάθεια και το να μην επιδιώκουμε να αρπάξουμε τα αγαθά των άλλων και το να χαιρόμαστε μαζί με αυτούς, και όλα γενικώς να είναι κοινά. Και καλώς είπε «ένα πνεύμα» για να δείξει ότι στο ένα σώμα, ένα πνεύμα θα υπάρχει, ή ότι είναι μεν δυνατόν να υπάρχει ένα σώμα, όχι όμως ένα πνεύμα, όπως εάν κάποιος γίνει φίλος αιρετικών· ή εννοεί ότι από εκείνο προτρέπει, δηλαδή «εσείς οι οποίοι λάβατε ένα Πνεύμα και ποτιστήκατε από μία πηγή, οφείλετε να μην έχετε διχόνοια»· ή ίσως «πνεῦμα» εδώ να ονομάζει την προθυμία.
Ύστερα λέγει «καθὼς καὶ ἐκλήθητε ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς κλήσεως ὑμῶν(:αφού και όλοι σας κληθήκατε με μία ελπίδα της κλήσεώς σας)». «Ο Θεός», λέγει, «στα ίδια σάς κάλεσε· τίποτε περισσότερο δεν μοίρασε στον ένα από τον άλλο· σε όλους χάρισε αθανασία, σε όλους ζωή αιώνια, σε όλους δόξα αθάνατη, σε όλους αδελφότητα, σε όλους κληρονομία· κοινή κεφαλή έγινε σε όλους· όλους συνανέστησε και κάθισε μαζί Του. Εσείς λοιπόν οι οποίοι στα πνευματικά έχετε τόση ισοτιμία, από πού ορμώμενοι μεγαλοφρονείτε; Από το ότι ο τάδε είναι πλούσιος και ο τάδε ισχυρός; Και πώς δεν θα ήταν αυτό αξιογέλαστο;». Διότι πες μου· εάν κάποτε ο βασιλιάς, αφού λάμβανε δέκα ανθρώπους και τους έντυνε όλους με πορφύρα και τους κάθιζε στον βασιλικό θρόνο και έδινε σε όλους την ίδια τιμή, άραγε θα είχε την τόλμη κάποιος από αυτούς να κατηγορήσει τον άλλο ότι είναι πλουσιότερος ή λαμπρότερος; Καθόλου. Και ακόμη δεν τα είπα όλα· διότι δεν είναι τόση η διαφορά στους ουρανούς, όσο κάτω στη γη.

«Εἷς Κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα(:Ένας και μόνος Κύριος υπάρχει, μία πίστη έχουν όλοι οι Χριστιανοί, ένα βάπτισμα έλαβαν όλοι)». Ιδού η ελπίδα της κλήσεως: «εἷς Θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν(:Ένας και μόνος Θεός και Πατέρας όλων υπάρχει. Αυτός κυριαρχεί πάνω από όλους ως Δεσπότης. Η δική Του δύναμη διαχύνεται κι ενεργεί διαμέσου όλων των μελών της Εκκλησίας, σε ολόκληρο το σώμα της. Αυτός κατοικεί μέσα σε όλους μας)». Μήπως λοιπόν προσκλήθηκε σε εσένα μεν ο μεγαλύτερος, ενώ σε εκείνον ο μικρότερος; Και μήπως εσύ μεν σώθηκες από την πίστη, ενώ εκείνος από τα έργα; Ή μήπως σε εσένα μεν αφέθηκαν οι αμαρτίες δια του βαπτίσματος, ενώ στον άλλο δεν συνέβη τίποτε παρόμοιο;
«Εἷς Θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν(:Ένας και μόνος Θεός και Πατέρας όλων υπάρχει. Αυτός κυριαρχεί πάνω από όλους ως Δεσπότης. Η δική Του δύναμη διαχύνεται και ενεργεί διαμέσου όλων των μελών της Εκκλησίας, σε ολόκληρο το σώμα της. Αυτός κατοικεί μέσα σε όλους μας. Πρέπει λοιπόν να είμαστε όλοι ένα)». «Ὁ ἐπὶ πάντων» είναι ο Κύριος και ο οποίος βρίσκεται πάνω από όλους· «καὶ διὰ πάντων», δηλαδή Εκείνος ο οποίος προνοεί και διοικεί· «καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν», δηλαδή Αυτός που κατοικεί σε εμάς. «Αν και αυτό βέβαια είναι γνώρισμα του Υιού», λέγει· ώστε και αν ακόμη υπήρχε ελάττωση, δεν θα ήταν δυνατόν να λεχθεί για τον Πατέρα.
«ἑνὶ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἡ χάρις κατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ(:Βέβαια όλοι οι πιστοί δεν έχουμε λάβει τα ίδια χαρίσματα, αλλά διάφορα και ποικίλα. Αυτή όμως η διανομή για κανένα λόγο δεν επιτρέπεται να γίνεται αιτία χωρισμού μεταξύ των πιστών· διότι η διανομή αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά γίνεται από τον ίδιο τον Χριστό. Αυτός δηλαδή στον καθέναν ξεχωριστά από εμάς, έδωσε τη θεία χάρη, σύμφωνα με το μέτρο που με σοφία και δικαιοσύνη χρησιμοποιεί στη διανομή της δωρεάς Του)». «Τι λοιπόν;», θα ρωτούσε ίσως κάποιος. «Από πού είναι τότε διάφορα τα χαρίσματα; Διότι αυτό οδήγησε πάντοτε και αυτούς και τους Κορινθίους και πολλούς άλλους, τους μεν σε ανόητη τόλμη, τους δε σε μικροψυχία και φθόνο». Για τον λόγο αυτόν παίρνει το παράδειγμα από το σώμα· για τον λόγο αυτόν και τώρα αυτό ανέφερε, επειδή επρόκειτο να μνημονεύσει διάφορα χαρίσματα.
Λεπτομερέστερα λοιπόν εξετάζει και ελέγχει αυτό στην «προς Κορινθίους» επιστολή, επειδή εκεί κατεξοχήν βασάνισε αυτούς κατά τρόπο τυραννικό αυτό το νόσημα· τώρα όμως εδώ απλώς το έθιξε. Και πρόσεχε τι λέγει. Δεν είπε: «σύμφωνα με την πίστη του καθενός», για να μην οδηγήσει σε μικροψυχία εκείνους οι οποίοι δεν αξιώθηκαν τα μεγάλα χαρίσματα. Αλλά τι λέγει; «Σύμφωνα με το μέτρο της δωρεάς του Χριστού». «Τα κυριότερα από όλα», λέγει, «είναι κοινά σε όλους, δηλαδή το βάπτισμα, η σωτηρία μέσω της πίστεως, το να έχουμε τον Θεό Πατέρα, το να μετέχουμε όλοι στο ίδιο Πνεύμα. Εάν πάλι ο τάδε έχει κάποιο χάρισμα περισσότερο, μη στενοχωριέσαι, διότι και ο κόπος είναι σε αυτόν περισσότερος· και από εκείνον ο οποίος έλαβε τα πέντε τάλαντα, πέντε του ζητήθηκαν· εκείνος όμως ο οποίος έλαβε τα δύο, δύο μόνο πρόσφερε, και τίποτε λιγότερο δεν έλαβε από εκείνον». Για τον λόγο αυτόν εδώ από την ίδια αιτία παρηγορεί τον ακροατή. «Πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων εἰς ἔργον διακονίας, εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ(:για να καταρτίζονται οι Χριστιανοί και να επιτελείται το έργο της διακονίας, με το οποίο οικοδομείται το σώμα του Χριστού. Μέχρι να φθάσουμε να έχουμε όλοι μία και την ίδια αληθινή πίστη και τέλεια γνώση του Υιού του Θεού, και να προοδεύσουμε πνευματικά, έως ότου γίνουμε ένας τέλειος άνθρωπος και να αποκτήσουμε το μέτρο της πνευματικής ωριμότητας και τελειότητας του Χριστού, δηλαδή να έχουμε πλήρεις τις δωρεές και την πνευματική τελειότητά Του)» [Εφ.4,12-13], λέγει.
Για τον λόγο αυτόν και ο ίδιος ο Παύλος έλεγε αλλού: «ἐὰν γὰρ εὐαγγελίζωμαι, οὐκ ἔστι μοι καύχημα· ἀνάγκη γάρ μοι ἐπίκειται· οὐαὶ δὲ μοί ἐστιν ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι(: και αυτό είναι το πραγματικό καύχημά μου. Διότι, εάν κηρύττω το Ευαγγέλιο, αυτό δεν μου δίνει το δικαίωμα να καυχιέμαι, το κήρυγμα είναι επιβεβλημένη ανάγκη και χρέος για μένα, αφού ο Κύριος με κάλεσε σε αυτό. Αλίμονο όμως σε μένα εάν αθετώντας την υποχρέωσή μου αυτή δεν κηρύττω το Ευαγγέλιο)» [Α΄Κορ.9,16]. Δηλαδή έλαβε χάρισμα αποστολής. Αλλά για τον λόγο αυτόν ακριβώς, για το ότι έλαβε, αλίμονο· ενώ εσύ έχεις απαλλαγεί από τον κίνδυνο.
«Σύμφωνα με το μέτρο». Τι σημαίνει «σύμφωνα με το μέτρο»; Δηλαδή όχι σύμφωνα με τη δική μας αξία· διότι δεν θα λάμβανε κανείς εκείνα τα οποία έλαβε, αλλά όλοι από τη δωρεά Του λάβαμε. Και γιατί ο ένας έλαβε περισσότερο, και ο άλλος λιγότερο; «Δεν έχει καμία σημασία αυτό», λέγει, «αλλά είναι αδιάφορο πράγμα· διότι στην οικοδομή ο καθένας συντελεί». Και με αυτό δείχνει ότι δεν έλαβε από τη δική του αξία ο μεν περισσότερο, ο άλλος λιγότερο, αλλά για άλλους λόγους, όπως ακριβώς έκρινε ο Θεός· επειδή και αλλού λέγει: «Νυνὶ δὲ ὁ Θεὸς ἔθετο τὰ μέλη ἓν ἕκαστον αὐτῶν ἐν τῷ σώματι καθὼς ἠθέλησεν(:Τώρα όμως ο Θεός σοφά τοποθέτησε στο αξίωμα καθένα από τα μέλη ακριβώς όπως θέλησε σύμφωνα με την αγαθότητα και την πανσοφία Του, πάντοτε για το συμφέρον και την εξυπηρέτηση ολόκληρου του σώματος)» [Α΄Κορ.12,18]· και δεν λέγει τον λόγο, για να μη μειώσει το φρόνημα των ακροατών.
«Διὸ λέγει· ἀναβὰς εἰς ὕψος ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν καὶ ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις (:και επειδή ο ίδιος ο Χριστός διανέμει τα χαρίσματα, γι’ αυτό λέει και η Αγία Γραφή στους Ψαλμούς: ‘’Όταν ο Χριστός με την Ανάληψή Του ανέβηκε ψηλά στον ουρανό, έδεσε αιχμαλώτους τους εχθρούς Του, δηλαδή τον σατανά και τον θάνατο, και έδωσε χαρίσματα στους ανθρώπους’’)»[Εφ.4,8].Δηλαδή, τι μεγαλοφρονείς; Όλα από τον Θεό έγιναν. Ο μεν προφήτης λέγει στον Ψαλμό: «Έλαβε όσα έδωσε στους ανθρώπους»[Ψαλμ.67,19: «ἀνέβης εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν, ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις(:Ύψιστε Κύριε, φάνηκες τόσο μεγάλος και υψηλός! Ανέβηκες στα ύψη του ουρανού, αφού κατήγαγες αιώνιο θρίαμβο, αιχμαλώτισες αμέτρητους αιχμαλώτους[εδώ εννοεί τους δαίμονες, με βάση όσα λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος παρακάτω], τους οποίους σέρνεις πίσω Σου δεμένους. Πήρες ως φόρο υποτέλειας πλούσια δώρα από τους ανθρώπους· όχι μόνο από εκείνους που πειθαρχικά Σε αναγνωρίζουν ως βασιλιά τους, αλλά ακόμη και από τους απείθαρχους και δύστροπους, έτσι ώστε να κατασκηνώσεις και ανάμεσα σε αυτούς ως κυρίαρχος κυβερνήτης)»][:ερμ. απόδοση Παν. Τρεμπέλα]· ο ίδιος δε ο Παύλος, λέγει: «έδωσε δώρα στους ανθρώπους». Το ίδιο είναι.
«Τὸ δὲ ἀνέβη τί ἐστιν εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη πρῶτον εἰς τὰ κατώτερα μέρη τῆς γῆς; ὁ καταβὰς αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα. (:Λέγοντας λοιπόν η Αγία Γραφή για τον Χριστό ότι ανέβηκε, τι άλλο σημαίνει παρά ότι πρωτύτερα και κατέβηκε στα κατώτερα μέρη της γης, αφού έγινε άνθρωπος και σταυρώθηκε; Ο Χριστός που κατέβηκε, είναι ο Ίδιος, που και ανέβηκε επάνω απ΄όλους τους ουρανούς, για να γεμίσει με την παρουσία Του και τις δωρεές Του τα πάντα)»[Εφ.4,9-10]. Όταν ακούς αυτά, μην τα θεωρείς σαν μετάβαση· διότι αυτό το οποίο λέγει στην «προς Φιλιππησίους» επιστολή, αυτό λέγει και εδώ. Όπως εκεί προτρέποντας σε ταπεινοφροσύνη παρουσιάζει τον Χριστό, έτσι λοιπόν και εδώ, όταν λέγει ότι «κατέβη στα κατώτατα της γης», στον Χριστό αναφέρεται. Διότι, εάν δεν ήταν αυτό, θα ήταν περιττός ο λόγος, «καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ(:και ενώ παρουσιάστηκε με την εξωτερική όψη του ανθρώπου, δεν ήταν μόνον άνθρωπος, όπως φαινόταν, αλλά ήταν συγχρόνως και Θεός. Και ταπείνωσε τον εαυτό Του δείχνοντας τέλεια υπακοή μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, που είναι ο πλέον οδυνηρός και ατιμωτικός θάνατος)» [Φιλιπ.2,8]. Από την ανάβαση λοιπόν υπαινίσσεται την κατάβαση.
Επίσης με τη φράση « τα κάτω μέρη της γης» εννοεί τον θάνατο, από τα βάθη δηλαδή της διάνοιας των ανθρώπων, όπως έλεγε και ο Ιακώβ· «ἐὰν οὖν λάβητε καὶ τοῦτον ἐκ τοῦ προσώπου μου καὶ συμβῇ αὐτῷ μαλακία ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ κατάξετέ μου τὸ γῆρας μετὰ λύπης εἰς ᾅδου(:εάν λοιπόν πάρετε και τούτον από κοντά μου και του συμβεί στο δρόμο κάποιο δυστύχημα, θα γκρεμίσετε τα γεράματά μου βαθύτατα λυπημένα στον άδη)» [Γέν.44,29]· και πάλι στον Ψαλμό: «Ταχὺ εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ἐξέλιπε τὸ πνεῦμά μου· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον(:όσο το δυνατό ταχύτερα κάνε δεκτή, Κύριε, την προσευχή μου. Απόκαμα πλέον, ολιγοψύχησε και κινδυνεύει να σβήσει το πνεύμα μου. Μη γυρίσεις αλλού το πρόσωπό Σου από εμένα, διότι τότε θα μοιάσω με τους νεκρούς, οι οποίοι κατεβαίνουν οριστικά στον τάφο)»[Ψαλμ.142,7], δηλαδή με τους νεκρούς. Και γιατί επεξεργάζεται αυτό το χωρίο εδώ; Ποια αιχμαλωσία εννοεί; Την αιχμαλωσία του διαβόλου. Αιχμάλωτο συνέλαβε τον τύραννο, τον διάβολο, τον θάνατο, την κατάρα και την αμαρτία. Βλέπεις λάφυρα και όπλα;
«Τὸ δὲ ἀνέβη τί ἐστιν εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη; (:Λέγοντας λοιπόν η Αγία Γραφή για τον Χριστό ότι ανέβηκε, τι άλλο σημαίνει παρά ότι πρωτύτερα και κατέβηκε;)». Αυτό ταιριάζει για τους οπαδούς του αιρετικού του Παύλου Σαμοσατέως. «Ὁ καταβὰς αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα(:Ο Χριστός που κατέβηκε, είναι ο ίδιος, που και ανέβηκε επάνω απ΄όλους τους ουρανούς, για να γεμίσει με την παρουσία Του και τις δωρεές Του τα πάντα)». «Στα κατώτερα», λέγει, «μέρη της γης κατέβηκε, μετά από τα οποία δεν υπάρχουν άλλα· και ανέβηκε υπεράνω όλων, μετά από τον Οποίο δεν υπάρχει τίποτε άλλο». Δηλαδή γέμισαν όλα από την κυριαρχία και τις ενέργειές Του· εξάλλου και πριν συμβεί αυτό τα πάντα ήσαν γεμάτα.
« Καὶ αὐτὸς ἔδωκε τοὺς μὲν ἀποστόλους, τοὺς δὲ προφήτας, τοὺς δὲ εὐαγγελιστάς, τοὺς δὲ ποιμένας καὶ διδασκάλους, πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων εἰς ἔργον διακονίας, εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ(:Και αυτός έδωσε διάφορα χαρίσματα και διακονίες. Άλλους έθεσε αποστόλους, άλλους προφήτες, άλλους ευαγγελιστές, άλλους ποιμένες και διδασκάλους, για να καταρτίζονται οι Χριστιανοί και να επιτελείται το έργο της διακονίας, με το οποίο οικοδομείται το σώμα του Χριστού)»[Εφ.4,11-12]. Αυτό δηλαδή το οποίο λέγει αλλού: «διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα(:Για την ταπείνωση λοιπόν και την υπακοή Του αυτή ο Θεός τον υπερύψωσε και ως άνθρωπο και Του χάρισε όνομα, το όνομα Κύριος Ιησούς Χριστός, που είναι πάνω από κάθε άλλο όνομα)» [Φιλιπ.2,9], αυτό λέγει και εδώ· «Εκείνος που κατέβηκε είναι Αυτός που και ανέβηκε». Σε τίποτε δεν Τον έβλαψε το ότι κατήλθε στα κατώτερα μέρη της γης, ούτε Τον εμπόδισε να ανέλθει υψηλότερα από τους ουρανούς. Ώστε όσο περισσότερο ταπεινωθεί κανείς, τόσο περισσότερο υψώνεται. Διότι όπως ακριβώς και στο νερό, όσο περισσότερο κανείς προσπαθεί να το κατεβάσει, τόσο περισσότερο το ανυψώνει, και όσο το εκσφεντονίζει από απόσταση, τόσο περισσότερο επιτυγχάνει, έτσι και την περίπτωση της ταπεινοφροσύνης. Αλλά όταν ομιλεί για τις αναβάσεις του Θεού, οπωσδήποτε εννοεί ότι προηγήθηκε η κατάβαση· όταν όμως αναφέρεται στον άνθρωπο, ασφαλώς όχι.
Ύστερα δείχνει και την πρόνοια και τη σοφία του Θεού, διότι εκείνος ο οποίος έκανε τόσα, και μπορούσε τόσα προς χάρη μας, και δεν δίστασε να κατέλθει για εμάς και μέχρι τα κατώτερα μέρη, δεν θα ήταν δυνατόν να μοίραζε τυχαία τα πνευματικά χαρίσματα. Αλλού όμως λέγει ότι το Άγιο Πνεύμα έκανε αυτά, λέγοντας τα εξής: «Προσέχετε οὖν ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἔθετο ἐπισκόπους, ποιμαίνειν τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ, ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος(:Προσέχετε λοιπόν τον εαυτό σας, πώς θα συμπεριφέρεστε και τι θα διδάσκετε. Προσέχετε και όλο το πνευματικό σας ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σάς τοποθέτησε επισκόπους για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία ο Κύριος έσωσε και κατέστησε κτήμα Του με το δικό Του αίμα)»[Πράξ.20,28].
Εδώ λέγει ότι ο Υιός έκανε αυτά· αλλού ότι ο Θεός Πατήρ: «Καὶ οὓς μὲν ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, ἔπειτα δυνάμεις, εἶτα χαρίσματα ἰαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν(:και βέβαια ο Θεός τοποθέτησε στην Εκκλησία τον καθένα στην ορισμένη του θέση. Στην πρώτη θέση τους Αποστόλους, στη δεύτερη τους προφήτες, στην τρίτη τους διδασκάλους. Έπειτα άλλους τους έθεσε να κάνουν κάθε είδους θαύματα, άλλους να έχουν χαρίσματα θεραπειών, χαρίσματα προστασίας των ορφανών, των χηρών, των φτωχών, των κάθε είδους ασθενών· χαρίσματα διακυβερνήσεως και διοικήσεως μέσα στην Εκκλησία· χαρίσματα διαφόρων γλωσσών)» [Α΄Κορ.12,28]. Επίσης, στην επιστολή «προς Κορινθίους» λέγει: «ἐγὼ ἐφύτευσα, Ἀπολλὼς ἐπότισεν, ἀλλ᾿ ὁ Θεὸς ηὔξανεν(:Εγώ ο Παύλος φύτεψα σε σας την πίστη με το κήρυγμά μου, ο Απολλώς πότισε τη νεοφυτεμένη πίστη σας, αλλά ο Θεός την αύξανε. Χωρίς όμως την αύξηση αυτή, η σπορά ούτε θα φύτρωνε, ούτε θα ριζοβολούσε, ούτε θα καρποφορούσε)»[Α΄Κορ.3,6].Και πάλι: «ὁ φυτεύων δὲ καὶ ὁ ποτίζων ἕν εἰσιν· ἕκαστος δὲ τὸν ἴδιον μισθὸν λήψεται κατὰ τὸν ἴδιον κόπον(:Εκείνος πάλι που φυτεύει, και εκείνος που ποτίζει είναι ένα και το αυτό· δηλαδή υπηρέτες του ίδιου Κυρίου, που εργάζονται στο ίδιο έργο. Θα πάρει, όμως, ο καθένας τους τον μισθό που του ανήκει ανάλογα με τον κόπο του)» [Α΄Κορ.3,8].
Έτσι και εδώ. Τι σημασία λοιπόν έχει εάν λιγότερο συνεισφέρεις; Τόσο έλαβες. «Πρώτον αποστόλους»· διότι τα πάντα είχαν αυτοί. «Δεύτερον προφήτες»· διότι υπήρχαν μερικοί οι οποίοι δεν ήσαν μεν απόστολοι, ήσαν όμως προφήτες, όπως ο Άγαβος. «Τρίτο διδασκάλους για την κήρυξη του Ευαγγελίου»· αυτοί οι οποίοι δεν περιέρχονταν όλους τους τόπους, αλλά μόνο κήρυτταν το ευαγγέλιο, όπως η Πρίσκιλλα και ο Ακύλας. «Ποιμένες και διδασκάλους», εκείνους στους οποίους εμπιστεύθηκε ολόκληρο το έθνος. Τι λοιπόν; Οι ποιμένες και οι διδάσκαλοι είναι κατώτεροι; Και μάλιστα πολύ κατώτεροι είναι εκείνοι οι οποίοι κάθονταν και ασχολούνταν με έναν τόπο, από εκείνους οι οποίοι περιέρχονταν και ευαγγελίζονταν, όπως δηλαδή ήσαν ο Τιμόθεος και ο Τίτος. Άλλωστε δεν είναι δυνατόν εδώ να κάνουμε τη διάκριση του κατωτέρου και ανωτέρου, αλλά από άλλη επιστολή. «Αυτός έδωσε», λέγει· μην προβάλλεις λοιπόν καμία αντίρρηση. Ή ίσως ονομάζει ευαγγελιστές εκείνους οι οποίοι έγραψαν το ευαγγέλιο.
[Συνεχίζεται]
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,
επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
· https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/08/in-epistulam-ad-ephesios.pdf
· Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, Υπόμνημα στην Προς Εφεσίους επιστολή, ομιλία ΙΑ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1979, τόμος 20, σελίδες 687-697.
· Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
· Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
· Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
· http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm