Στις 5 Οκτωβρίου του 1909, σε άλλη ομιλία του στον Καθεδρικό Ναό της Ουφά, είπε:
     «Τώρα πολλοί λένε και γράφουν πολλά για διαφώτιση, για μόρφωση, για παιδεία, για διάδοση των επιστημονικών γνώσεων στα λαϊκά στρώματα. “Περισσότερο φως, περισσότερη γνώση!”. “Στη γνώση βρίσκεται η δύναμη, στη μόρφωση η ελευθερία!”. Τέτοια συνθήματα μαζί μέ άλλα ηχηρά λόγια, όπως “Πρόοδος”, “Κουλτούρα”, “Πολιτισμός”, μπορεί κανείς και στις συζητήσεις να τ’ ακούει και στις σελίδες τού τύπου να τά διαβάζει…
 »Υπάρχει ο ήλιος του φυσικού κόσμου, που φωτίζει και θερμαίνει την γη μας και τους κατοίκους της υπάρχει και ο ήλιος του πνευματικού κόσμου που φωτίζει με τις ακτίνες του θειου φωτός και θερμάνει με την θεια χάρη τις ψυχές των  δημιουργημάτων. “Ό Θεός ο ειπών εκ σκότους φως λάμψαι. ος ελαμψεν εν ταις καρδίαις ημών” (Β’ Κορ. 4:6). Στον κόσμο εμφανίστηκε ο “Ήλιος της δικαιοσύνης, ο Χριστός, “ος έστιν εικών του Θεού του αοράτου” (Κολ. 1:15), “απαύγασμα της δόξης καί χαρακτήρ της υποστάσεως αυτού” (Έβρ. 1:3).
         »Να, λοιπόν, το φως, πού είναι απαραίτητο για κάθε λογική και ελεύθερη ύπαρξη. Να το φως, χωρίς το οποίο τα λογικά πλάσματα, όλοι εμείς οι άνθρωποι, δεν μπορούμε να οικειωθούμε την αληθινή πνευματική ζωή, δεν μπορούμε να πραγματοποιήσουμε τον προορισμό μας στη γη. Χωρίς αυτό το φως, κανένας άνθρωπος δεν θα κατορθώσει να φτάσει στην επιτυχία και την ευτυχία. Χωρίς αυτό το φως, το φως τού Χριστού, δεν είμαστε ούτε πραγματικά ελεύθεροι. Έξω από τον Χριστιανισμό δεν υπάρχουν αληθινοί ήρωες τού καλού, δεν υπάρχει αληθινή αρετή, δεν υπάρχει αληθινή πρόοδος. Γιατί αληθινή πρόοδος είναι ο αγώνας τού κάθε ανθρώπου για την τελείωσή του, δηλαδή την ομοίωσή του μέ τον Θεό. Αληθινή πρόοδος είναι ο αγώνας όλων των ανθρώπων για την εγκαθίδρυση της βασιλείας τού Θεού στη γη, δηλαδή την εφαρμογή τού ευαγγελικού νόμου στην κοινωνική και πολιτική ζωή όλων των λαών της γής. Όσοι δεν φωτίζονται και δεν θερμαίνονται απ’ αυτό το φως, δεν θα γίνουν ποτέ πραγματικά αδελφοί. Έτσι, η ισότητα των ανθρώπων θα παραμένει ένα άπιαστο όνειρο. Η αληθινή Αγάπη πού ενώνει τούς ανθρώπους και ζεσταίνει τις καρδιές, η δύναμη εκείνη πού κινεί τη ζωή του κόσμου προς την τελειότητα, αποκαλύφθηκε στον κόσμο μόνο από τον Χριστό και διά τού Χριστού…
 »Όλοι οι θιασώτες της διαφωτίσεως του λαού μας πρέπει να γνωρίζουν καλά ότι η μόρφωση και οι γνώσεις χωρίς την πίστη στον Θεό και τον φόβο τού Θεού, χωρίς τη θεία και αγία ζωή.
     »“Αγία Ρωσία”! Τί σημαίνει αυτή η έκφραση; Σημαίνει ότι πάντοτε ο Ρώσος από τις πρώτες ήμερες της ζωής του είχε ως ιδεώδες την απόκτηση της άγιας ζωής και τιμούσε ιδιαίτερα όσους ζούσαν άγια, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Πάνω σ’ αυτό το ιδεώδες οικοδομούσε την προσωπική, την οικογενειακή. την κοινωνική, την πολιτική του ζωή. Κάτω από το πρίσμα αυτού του ιδεώδους τιμούσε και την παιδεία, τη μόρφωση. Οι θεμελιωτές και οι οικοδόμοι της πατρίδας μας δεν ξεχνούσαν ποτέ ότι “φως Χριστού φαίνει πάσι” και ότι μόνο μέ το φώς τού Χριστού μπορούμε όλοι να δούμε το φώς της ζωής, να γνωρίσουμε δηλαδή το νόημα και τον σκοπό της ζωής…».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. ΑΓΙΟΙ ΚΑΤΑΔΙΚΟΙ. ΡΩΣΟΙ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΕΣ ΚΑΙ ΟΜΟΛΟΓΗΤΕΣ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ. ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ.

 http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2016/04/o.html