ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ (:Πράξ. 1, 1-15)

             ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΚΟΠΗΣ

                 ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ

[Μέρος πρώτο: Ο ΙΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ – υπομνηματισμός των χωρίων Πράξ.1,1]

   «Τν μν πρτον λόγον ποιησάμην περ πάντων, Θεόφιλε, ν ρξατο ησος ποιεν τε κα διδάσκειν χρι ς μέρας ντειλάμενος τος ποστόλοις δι Πνεύματος γίου ος ξελέξατο νελήφθη(:το πρώτο βιβλίο, που ονομάζεται Ευαγγέλιο, το έγραψα, Θεόφιλε, για να εξιστορήσω σε αυτό περιληπτικά όλα όσα έκανε και δίδαξε ο Ιησούς από την αρχή της δημόσιας δράσεώς Του μέχρι την ημέρα που αναλήφθηκε στους ουρανούς, αφού προηγουμένως με συνεργό και το Άγιο Πνεύμα έδωσε εντολές στους αποστόλους που είχε διαλέξει ο Ίδιος[Πράξ. 1,1-2]

Σε πολλούς αυτό εδώ το βιβλίο δεν είναι αρκετά γνωστό, ούτε αυτό το ίδιο ούτε ο συγγραφέας του. Γι’ αυτό και προτίμησα προπάντων να ασχοληθώ με το έργο αυτό, ώστε και αυτούς που το αγνοούν να διδάξω και έναν τόσο μεγάλο θησαυρό να μην αφήσω να αγνοείται και να μένει αποκρυμμένος. Διότι θα μπορέσει να μας ωφελήσει όχι λιγότερο από τα ίδια τα ευαγγέλια· είναι γεμάτο από τόση πολλή φιλοσοφία και ορθότητα διδασκαλίας πίστεως και επίδειξη θαυμάτων που έχουν γίνει μάλιστα από το άγιο Πνεύμα.

Ας μην το εξετάζουμε λοιπόν επιπόλαια, αλλά προσεκτικά. Διότι και τις προφητείες που προλέγει ο Χριστός στα ευαγγέλια είναι δυνατόν να τις δεις να πραγματοποιούνται εδώ, και από τα ίδια τα γεγονότα να διαλάμπει η αλήθεια, και μεγάλη μεταβολή των μαθητών προς το καλύτερο να έχει γίνει σε αυτούς από την  ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Διότι και εκείνα που άκουσαν να λέει ο Χριστός, ότι δηλαδή: «μν μν λέγω μν, πιστεύων ες μέ, τ ργα γ ποι κκενος ποιήσει, κα μείζονα τούτων ποιήσει(:αληθινά, αληθινά σας λέω ότι εκείνος που πιστεύει σε μένα, τα υπερφυσικά έργα που εγώ ενεργώ θα τα κάνει και εκείνος, αλλά και μεγαλύτερα απ’ αυτά θα κάνει˙ διότι θα θεραπεύει και θα ανασταίνει ψυχές και θα συντελεί θαυμαστές αλλοιώσεις στην εσωτερική ζωή των ανθρώπων. Και θα τα πραγματοποιεί όλα αυτά με τη δική Μου επενέργεια [Ιω. 14,12], και να προλέγει στους μαθητές ότι θα οδηγηθούν σε ηγεμόνες και βασιλείς και ότι θα τους μαστιγώσουν στις συναγωγές τους[βλ. Ματθ. 10,17-18: «Προσέχετε δ π τν νθρώπων· παραδώσουσι γρ μς ες συνέδρια κα ν τας συναγωγας ατν μαστιγώσουσιν μς·κα π γεμόνας δ κα βασιλες χθήσεσθε νεκεν μο ες μαρτύριον ατος κα τος θνεσιν (:έχοντας ως μόνο όπλο τη φρόνηση και την ακακία αυτή να προφυλάγεστε απ’ τους ανθρώπους· διότι θα σας παραδώσουν σε συνέδρια για να καταδικαστείτε απ’ αυτά και στις συναγωγές τους, και θα σας μαστιγώσουν μπροστά στον λαό. Ακόμη θα σας σύρουν μπροστά σε ηγεμόνες και σε βασιλείς ως κατηγορούμενους για μένα, για να δώσετε μαρτυρία για το πρόσωπό μου που να την ακούσουν και αυτοί και οι εθνικοί, ώστε να μην προφασίζονται ύστερα ότι δεν άκουσαν το κήρυγμά σας και ότι θα υποστούν σκληρά δεινά και ότι θα υπερισχύσουν σε όλα, και ότι το ευαγγέλιο θα κηρυχτεί σε όλο τον κόσμο, όλα αυτά είναι δυνατόν να τα δεις στο βιβλίο αυτό να εκπληρώνονται με κάθε ακρίβεια και άλλα περισσότερα από αυτά, που έχει πει ο Κύριος όταν ζούσε μαζί τους.

Θα δεις και εδώ τους αποστόλους σαν πτηνά να διατρέχουν την ξηρά, και τη θάλασσα και τους δειλούς εκείνους και ασύνετους μεμιάς να γίνονται εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι, και περιφρονητές χρημάτων και δόξας, και θυμού και επιθυμίας, όλων γενικά να έχουν γίνει ανώτεροι, και να έχουν μεγάλη ομόνοια και πουθενά κανένα φθόνο, όπως πριν, ούτε σφοδρή επιθυμία για πρωτεία, αλλά όλη η αρετή σε αυτούς να είναι τέλεια, και την αγάπη να διαλάμπει υπερβολικά, για την οποία και πολλά παράγγειλε σε αυτούς λέγοντας ότι «ν τούτ γνώσονται πάντες τι μο μαθηταί στε, ἐὰν γάπην χητε ν λλήλοις(:απ’ αυτό θα μάθουν όλοι ότι είστε δικοί μου μαθητές, από το αν δηλαδή έχετε αγάπη μεταξύ σας. Η αγάπη αυτή θα σας εξασφαλίσει την αναγνώριση, τον σεβασμό και την εκτίμηση των ανθρώπων περισσότερο από τη θαυματουργική σας δράση[Ιω. 13,35].

Υπάρχουν και εδώ δόγματα να βρεις που αν δεν ήταν αυτό εδώ το βιβλίο, σε κανένα δεν θα γινόταν τόσο γνωστά με τόση σαφήνεια· αλλά και το κυριότερο μέρος της σωτηρίας μας θα αποκρυβόταν και θα έμεινε άγνωστο και ως προς την ζωή και ως προς τα δόγματα.

Και το περισσότερο από όσα εξιστορούνται εδώ είναι οι πράξεις του Παύλου, που κόπιασε πιο πολύ από όλους. Και αιτία αυτού είναι ότι ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου ήταν μαθητής του, ο μακάριος Λουκάς, του οποίου μεν την αρετή είναι δυνατό να δεις και από πολλά μεν άλλα, κυρίως όμως το ότι βρισκόταν συνέχεια κοντά στον διδάσκαλό του και πάντοτε τον παρακολουθούσε.

Όταν λοιπόν ο Δήμας και ο Ερμογένης [βλ. Β’ Τιμ. 1,15: «Οδας τοτο, τι πεστρφησν με πντες ο ν τ ᾿Ασίᾳ, ν στι Φγελλος κα Ερμογνης (: γνωρίζεις ότι με εγκατέλειψαν και με αποστράφηκαν όλοι αυτοί που τώρα είναι στην επαρχία της Ασίας, μεταξύ των οποίων είναι ο Φύγελος και ο Ερμογένης], τον εγκατέλειψαν αναχωρώντας ο ένας στην Γαλλία και ο άλλος στην Δαλματία, άκουσε τι λέει για τον Λουκά ο απόστολος Παύλος: «Δημς γρ με γκατλιπεν γαπσας τν νν αἰῶνα, κα πορεθη ες Θεσσαλονκην, Κρσκης ες Γαλαταν, Ττος ες Δαλματαν· Λουκς στι μνος μετ’ μο (: Σε θέλω κοντά μου διότι ο Δημάς με εγκατέλειψε επειδή αγάπησε τη ματαιότητα αυτού του κόσμου και πήγε στη Θεσσαλονίκη. Ο Κρήσκης πήγε στη Γαλατία, ο Τίτος στη Δαλματία. Μόνο ο Λουκάς είναι μαζί μου)» [Β’ Τιμ. 4,10-11].

Και προς τους Κορινθίους γράφοντας λέει γι’ αυτόν : «συνεπέμψαμεν δ μετ᾿ ατο τν δελφν ο παινος ν τ εαγγελί δι πασν τν κκλησιν(:στείλαμε μαζί του τον αδελφό που επαινείται από όλες τις Εκκλησίες για την επιτυχία με την οποία κηρύττει το Ευαγγέλιο)»[Β’ Κορ. 8,18]. Και όταν λέει ότι «κα τι φθη Κηφ, ετα τος δώδεκα(:και εμφανίστηκε ο Κύριος μετά την Ανάστασή Του στον Κηφά-δηλαδή στον Πέτρο- και έπειτα στους δώδεκα Αποστόλους[Α’ Κορ. 15,5], και «Γνωρίζω δ μν, δελφοί, τ εαγγέλιον εηγγελισάμην μν, κα παρελάβετε, ν κα στήκατε (: σας γνωστοποιώ λοιπόν αδελφοί, το Ευαγγέλιο που σας δίδαξα, το οποίο και παραλάβατε και στο οποίο μένετε αμετακίνητοι από τότε[Α’ Κορ. 15,1], το ευαγγέλιο του Λουκά εννοεί·  ώστε δεν θα έσφαλλε κανένας αποδίδοντας σε αυτόν την πραγματεία αυτή. Και όταν λέω «σε αυτόν», εννοώ τον Χριστό. Και εάν θα έλεγε κάποιος, «και τι, τέλος πάντων, δεν τα συνέγραψε όλα ενώ βρισκόταν μαζί του μέχρι τέλους;». Εκείνο θα μπορούσαμε να πούμε, ότι και αυτά ήταν αρκετά σε εκείνους που θέλουν να προσέχουν και ότι στα κατεπείγοντα πάντοτε έστρεφαν την προσοχή τους, και ότι η φροντίδα τους δεν ήταν η συγγραφή· διότι πολλά μας τα παρέδωσαν και με την  άγραφη παράδοση.

Και όλα βέβαια όσα περιέχονται στο βιβλίο αυτό είναι αξιοθαύμαστα, κυρίως όμως η συγκατάβαση των αποστόλων, την οποία και το Άγιο Πνεύμα υπέβαλλε σε αυτούς προετοιμάζοντάς τους να εμμένουν στον λόγο του Θεού για την σωτηρία των ανθρώπων. Γι’ αυτό ακριβώς ενώ δίδαξαν τόσα πολλά για τον Χριστό, για την μεν θεότητα του λίγα έχουν πει, και για την ανθρώπινη φύση Του περισσότερα δίδασκαν, για το Πάθος, την Ανάσταση και την Ανάληψη. Διότι κατά πρώτο λόγο το ζητούμενο ήταν αυτό, να γίνει δηλαδή πιστευτό από τον κόσμο, ότι αναστήθηκε και αναλήφθηκε στους ουρανούς.

Όπως λοιπόν και ο ίδιος ο Χριστός περισσότερο από όλα προσπαθούσε να αποδείξει ότι έχει έλθει από τον Πατέρα Του, έτσι και ο Λουκάς προσπαθεί να αποδείξει, ότι ο Χριστός αναστήθηκε και αναλήφθηκε και πήγε προς τον Πατέρα Του, από τον  οποίο και είχε έλθει. Διότι εάν αυτό δεν γινόταν πιστευτό προηγουμένως, πολύ περισσότερο, με την προσθήκη όσων έγιναν κατά την Ανάσταση και την Ανάληψη, το όλο δόγμα θα φαινόταν στους Ιουδαίους ότι είναι απίστευτο. Γι’ αυτό σιγά-σιγά και ήρεμα τους ανεβάζει στα ψηλότερα.

Στην Αθήνα ακόμη και απλώς άνθρωπο Τον ονομάζει ο Παύλος[Πράξ. 17,31: «διότι στησεν μέραν ν μέλλει κρίνειν τν οκουμένην ν δικαιοσύν, ν νδρ ρισε, πίστιν παρασχν πσιν ναστήσας ατν κ νεκρν (:διότι ο Θεός έχει καθορίσει μία ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη μέσω ενός άνδρα, τον οποίο όρισε κριτή. Ο Θεός μάλιστα έδωσε βέβαιη απόδειξη ότι ο άνδρας αυτός θα είναι κριτής όλων μας, ανασταίνοντας αυτόν από τους νεκρούς] χωρίς να πει τίποτα περισσότερο. Και ορθά. Διότι αν τον ίδιο τον Χριστό που δίδασκε την ισότητα Του προς τον Πατέρα, επιχείρησαν πολλές φορές να λιθοβολήσουν και γι’ αυτή την διδασκαλία Του Τον αποκάλεσαν βλάσφημο[Ιω. 8,58-59: «επεν ατος ησος· μν μν λέγω μν, πρν βραμ γενέσθαι γώ εμι. ραν ον λίθους να βάλωσιν π᾿ ατόν(:Τους είπε τότε ο Ιησούς: ‘’Αληθινά σας λέω, προτού ακόμη να έλθει στην ύπαρξη ο Αβραάμ, εγώ υπάρχω παντοτινά πριν από τους αιώνες’’. Μετά λοιπόν από την αποκάλυψη αυτή που έκανε για τον εαυτό Του ο Ιησούς, οι Ιουδαίοι πήραν από τη γη πέτρες για να τις ρίξουν εναντίον Του)»· πρβλ. και Ιω. 8,42: «επεν ον ατος ησος· ε Θες πατρ μν ν, γαπτε ν μέ· γ γρ κ το Θεο ξλθον κα κω· οδ γρ π᾿ μαυτο λήλυθα, λλ᾿ κενός με πέστειλε(:απαντώντας λοιπόν ο Ιησούς στην καυχησιολογία τους αυτή τους είπε: ‘’Εάν ο Θεός ήταν πατέρας σας, θα είχατε αγάπη και σε μένα, διότι εγώ από τον Θεό έχω βγει με την ενανθρώπησή μου και έχω έλθει ανάμεσά σας. Είμαι ανάμεσά σας ως πρεσβευτής του Θεού· διότι και στον κόσμο που ήλθα, δεν έχω έλθει από μόνος μου, αλλά Εκείνος με απέστειλε)»], πολύ περισσότερο βέβαια δεν θα δεχόταν την διδασκαλία αυτή από τους αλιείς, και αυτά την στιγμή που το κήρυγμα του σταυρού προχωρούσε.

Και γιατί πρέπει να αναφέρω τους Ιουδαίους αφού πολλές φορές βέβαια, τότε οι ίδιοι οι μαθητές ακούγοντας τις μεγαλύτερες αλήθειες της πίστης ταράσσονταν και σκανδαλίζονταν; Γι’ αυτό και έλεγε: «τι πολλ χω λέγειν μν, λλ᾿ ο δύνασθε βαστάζειν ρτι (:αλλά και για σας είναι απαραίτητο να έλθει ο Παράκλητος· διότι έχω πολλά ακόμη να σας πω, αλλά τώρα δεν μπορείτε να τα κατανοήσετε και να τα συγκρατήσετε, επειδή είστε ακόμη ατελείς[Ιω. 16,12], και εάν εκείνοι δεν μπορούσαν να τα καταλάβουν που έμεναν τόσον καιρό κοντά Του, και που συμμετείχαν σε τόσα απόρρητα και που είδαν τόσα θαύματα, πώς θα δέχονταν με μιας τις υψηλές αλήθειες της πίστης, άνθρωποι που μόλις τότε αποχωρίστηκαν για πρώτη φορά από βωμούς και είδωλα και θυσίες και αίλουρους και κροκόδειλους (γιατί τέτοια ήταν τα αντικείμενα λατρείας και σεβασμού των ειδωλολατρών) και άλλα κακά;

Και πώς μπορούσαν να ακούσουν με μιας τις αλήθειες της πίστης και οι Ιουδαίοι που καθημερινά μάθαιναν και καθοδηγούνταν από τον νόμο τα εξής: «κουε, σραήλ· Κύριος Θες μν Κύριος ες στι (:Άκου, λαέ του Ισραήλ, Κύριος ο Θεός μας, ένας και μοναδικός Κύριος είναι[Δευτ. 6,4], και που είδαν Αυτόν καρφωμένο πάνω στο ξύλο του σταυρού· και μάλλον που σταύρωσαν και ενταφίασαν Αυτόν, και που δεν Τον είδαν αναστημένο ακούγοντας ότι Αυτός ο Ίδιος είναι Θεός και ότι είναι ίσος με τον Πατέρα Του, πώς λοιπόν δεν θα εξεγείρονταν και δεν θα αντιδρούσαν πιο πολύ από όλους;

Γι’ αυτό λοιπόν σιγά- σιγά και ήρεμα τους κάνουν να πειστούν και προσφέρονται σε αυτούς με πολλή συγκατάβαση, και απολαμβάνουν πλουσιοπάροχα την χάρη του αγίου Πνεύματος, και επιτελούν στο όνομα Του τα μεγαλύτερα από εκείνα, που έκανε ο Χριστός, για να ανυψώσουν και με τους δύο τρόπους αυτούς όσους είναι πεσμένοι κάτω και να επιβεβαιώσουν το κήρυγμα της ανάστασης. Και αν αυτό γινόταν πιστευτό, τα άλλα θα έπαιρναν τον δρόμο τους και θα προόδευαν.

                                                      [Συνεχίζεται]

                              

                              ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

                                επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

 

ΠΗΓΕΣ:

  • https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/08/in-actapdf
  • Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άπαντα τα έργα, Υπόμνημα στις Πράξεις των Αποστόλων, ομιλία Α΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1983, τόμος 15, σελίδες 14-21.
  • Βιβλιοθήκη των Ελλήνων, Άπαντα των αγίων Πατέρων, Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα, τόμος 76, σελ. 19-23.
  • Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
  • Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
  • Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
  • Π.Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016
  • http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html
  • http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm
  • http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm