1. Τί εἶναι ἡ Ἐκκλησία. Ὑπάρχει ὁρισμός Tης; 
Ἡ Ἐκκλησία εἶναι τό μυστηριακό[1] σῶμα[2] τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ. Εἶναι μία πραγματικότητα, πού δέν ὁρίζεται[3] , ἀλλά βιώνεται[4] ἀπό αὐτόν, πού ἐντάσσεται σ’ Αὐτήν. Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία δέν ἔδωσε ποτέ ὁρισμόν τοῦ ἑαυτοῦ Της[5]. Τό μόνο, πού εἶπε εἶναι ὅτι εἶναι τό σῶμα[6] τοῦ Χριστοῦ[7]. Γράφει ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος στήν Α΄ Κορ. 12, 27: «Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους». Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ «χῶρος» καί ὁ «τρόπος» τῆς σωτηρίας· εἶναι τό «ζωντανό Σῶμα» ὅπου κανείς ζεῖ τήν ὄντως Ζωή δηλ. τόν Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστό.Εἶναι «τό ἁγιώτατον καί προσφιλέστατον μυστήριον τοῦ Θεοῦ, μυστήριον τῶν μυστηρίων ἤ μᾶλλον παμμυστήριον τῶν παμμυστηρίων. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ Θεάνθρωπος Χριστός παρατεινόμενος εἰς ὅλους τούς αἰῶνας καί εἰς ὅλην τήν αἰωνιότητα»[8]. Ἡ Ἐκκλησία ὁδηγεῖ τά μέλη της εἰς τό νά Τήν βιώσουν ὡς μίαν πραγματικότητα, ἐγκεντριζόμενοι[9] διά τῶν ἁγίων Μυστηρίων σ’ Αὐτήν
[1] Δημ. Τσελεγγίδη, Καθ. Θεολογικῆς Σχολῆς Α.Π.Θ., Εἶναι οἱ Ἑτερόδοξοι μέλη τῆς Ἐκκλησίας;: “Ἐν Συνειδήσει”, Ἔκτακτη ἔκδοση τῆς Ἱ. Μονῆς Μεγάλου Μετεώρου – Ἰούνιος 2009, σελ. 78. Ἀναδημοσίευση ἀπό: http://thriskeftika.blogspot.com/2009/06/blog-post_22.html ὅπου σημειώνεται: «Ἡ Ἐκκλησία δέν μπορεῖ νά διαιρεθεῖ, νά κομματιαστεῖ, ἐπειδή αὐτή εἶναι το μυστηριακό σῶμα τοῦ Χριστοῦ». Βλ. καί Ἀρχ. Ἰουστίνου Πόποβιτς, Ἄνθρωπος καί Θεάνθρωπος, Δ΄ ἔκδοση, Ἀστήρ, Ἀθῆναι 1981 (Στό ἑξῆς Ἄνθρωπος καί Θεάνθρωπος), σελ. 183.
Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης
[2] Βλ. Α΄ Κορ. Κεφ. 12.
[3] Βλ. Γ. Φλωρόφσκυ, Ἐκκλησία: τό Σῶμα τοῦ ζῶντος Χριστοῦ, Εἰσαγωγή. Στό: http://www.myriobiblos.gr/texts/greek/florofsky_ekklisia1.html.
[4] Δ. Τσελεγγίδη, Τμῆμα Θεολογίας Α.Π.Θ., Ἡ εἰκόνα ὡς ἔκφραση τῆς πίστεως καί τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας, ὅπου σημειώνεται: «Τό περιεχόμενο τῆς πίστεως ἀποτελεῖ παράλληλα καί περιεχόμενο τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Καί ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας φανερώνεται μέσα ἀπό τήν ζωή τῶν μελῶν της». http://www.impantokratoros.gr/B524F072.el.aspx. Πρβλ. καί τήν στενότατη σύνδεση τῆς Ἐκκλησίας μέ τό μυστήριο τῆς Ἐνσαρκώσεως στό: Γιέβτιτς Ἀθανασίου ἱερομονάχου καί νῦν Ἐπισκόπου πρώην Ἐρζεγοβίνης, Ἡ Ἐκκλησιολογία τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, (στό ἑξῆς: Ἐκκλησιολογία Ἀποστόλου Παύλου)Ἐκδόσεις Γρηγόρη, Ἀθήνα 1984, σελ. 93-94. Τό μυστήριο τῆς Ἐνσαρκώσεως, ὅπως καί ἡ Ἐκκλησία «οὐ φέρει ἔρευναν» ἀλλά βιώνεται ἀπό αὐτούς πού «ἐν πίστει τό προσκυνοῦν».
[5] Βλ. π. Γεωργίου Φλωρόφσκυ, Τό Σῶμα τοῦ ζῶντος Χριστοῦ, ἐκδ. Ἀρμός, Εἰσαγωγή.
[6] Πρβλ. Α΄ Κορ. 12, 27: «Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους».
[7] Πρβλ. Ἡ Ἐκκλησιολογία τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, σελ. 93.
[8] Ἁγ. Ἰουστίνου Πόποβιτς, Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία καί ὁ Οἰκουμενισμός, σελ. 24
[9] Πρβλ. Ρωμ. 11, 19.