Ἡ μετοχή στήν Θεία Εὐχαριστία καί ἡ προπαρασκευή διά τῆς ἄσκησης, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Οἱ ἅγιοι φιλοκαλικοί Πατέρες, ἀκολουθώντας τίς ἐκκλησιαστικές παραδόσεις καί ὑπακούοντας στήν Κυριακή ἐντολή περί τῆς συχνῆς Μεταλήψεως τοῦ ἁγίου Σώματος καί τοῦ Τιμίου Αἵματός Του, προπαρασκευάζονταν καί προσεύχονταν, ὥστε νά ἀξιώνονται τῆς μετοχῆς τοῦ Ποτηρίου τῆς Ζωῆς «εἰς κοινωνίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος» καί ὄχι «εἰς κρῖμα ἤ εἰς κατάκριμα»[1]. Οἱ Μοναχοί-ἀσκηταί καί…

Συνέχιση ανάγνωσης

Τά ἅγια Μυστήρια καί ἡ συνεργία τοῦ ἀνθρώπου, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Τά ἅγια Μυστήρια, χωρίς τήν ἀνθρώπινη συνεργία, δέν ἐπαρκοῦν ἀπό μόνα τους γιά τήν σωτηρία. Εἶναι ἀναγκαῖο νά συνδυαστοῦν μέ τήν τήρηση τῶν ἐντολῶν, στήν ὁποία συμβάλλει πολύ ἡ κατά Χριστόν ἄσκηση-ἡσυχία. Αὐτή ταπεινώνει τόν ἄνθρωπο καί τόν κάνει δεκτικό τῆς θείας χάρης, τῆς προσφερομένης σ’ αὐτόν διά τῶν ἁγίων Μυστηρίων. «Εἶναι…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἀπαραίτητη ἡ μετοχή στά ἅγια Μυστήρια, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Ὁ Θεός χάρισε στούς πιστούς τά ἅγια Μυστήρια ὡς παροχεῖς τῆς θείας χάριτος. Αὐτό ἀναγνωρίζεται περίτρανα στήν Φιλοκαλία. Τά ἅγια Μυστήρια, ὅπως τό ἅγιο Βάπτισμα-Χρίσμα, ἡ Ἱερά Ἐξομολόγηση καί ἡ Θεία Κοινωνία μᾶς λυτρώνουν ἀπό τήν δουλεία στήν ἁμαρτία, μᾶς σώζουν, μᾶς τρέφουν, μᾶς ζωογονοῦν. Ὁ ἄνθρωπος ἀπομακρύνθηκε διά τῆς παρακοῆς ἀπό…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἡ θεία χάρη ὡς κέντρο τῆς ζωῆς τοῦ χριστιανοῦ, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Ὅπως ἡ θεία Λειτουργία καί ἡ θεία Εὐχαριστία εἶναι τό κέντρο τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας, ἔτσι καί ἡ ἐνεργός θεία χάρη εἶναι τό κέντρο τῆς πνευματικῆς ζωῆς τοῦ κάθε Χριστιανοῦ. Ὅταν δέν τελεῖται ἡ θεία Εὐχαριστία, ὁ ἐκκλησιαστικός θεσμός δέν τελεσιουργεῖται, δέν ὁλοκληρώνεται-πραγματώνεται. Ἔτσι καί ὅταν ἡ θεία χάρη δέν εἶναι ἐνεργός…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἡ θεία Λειτουργία ὡς τό κέντρο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Ἡ σημασία πού ἀποδίδουν τά φιλοκαλικά κείμενα στή θεία Λειτουργία καί κατ’ ἐπέκτασιν οἱ φιλοκαλικοί Πατέρες εἶναι πολύ μεγάλη καί ἴδια μέ αὐτή πού τῆς ἀποδίδει ἡ ὀρθόδοξη ἐκκλησιολογία. Χωρίς τήν θεία Λειτουργία, σύμφωνα μέ τούς φιλοκαλικούς ἁγίους, δέν φανερώνεται-λειτουργεῖ ὁ θεσμός τῆς Ἐκκλησίας[1]. «Τά φαινόμενα (ἐνν. στήν Ἐκκλησία)», γράφει ὁ ἅγιος…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἐκκλησία, ἐν Χριστῶ ἑνότητα καί σωτηρία, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Ἡ σωτηρία ὑπάρχει μόνον μέσα στὴν Ἐκκλησία. Αὐτὸ μᾶς τό διδάσκει ἐπιγραμματικὰ ὁ ἅγιος Κυπριανός: «Extra Ecclesia nulla salus», δηλαδή «ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας δὲν ὑπάρχει σωτηρία». Τό ἴδιο καταδεικνύεται καί ἀπό ἀνάλογο χωρίο ἄλλου ἔργου του, πού διδάσκει ὅτι «δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει κάποιος πατέρα τὸν Θεό, ἂν δὲν ἔχη μητέρα τὴν…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ νυμφη τῶν πιστῶν, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Σύμφωνα μέ τόν ἅγιο Συμεών τό Νέο Θεολόγο ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ νύμφη τῶν πιστῶν. «Ὅπως ἡ νύμφη πρίν ἀπό τό γάμο», διδάσκει ὁ ὅσιος Συμεών, «παίρνει μονάχα τόν ἀρραβώνα ἀπό τόν νυμφίο, τή συμφωνημένη ὅμως προίκα καί τά ὑποσχεμένα δῶρα περιμένει νά τά πάρει μετά τό γάμο, ἔτσι καί ἡ νύμφη…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ὁ Θεός καταρτίζει τήν Ἐκκλησία Του, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Φιλοκαλικές μελέτες Ὁ Θεός Λόγος, ὡς Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας καταρτίζει τά μέλη Της, «ἕνα ἕκαστον»[1] καί τόν ὁδηγεῖ στήν πνευματική ἐνηλικίωση[2]. «Ὅπως ἀκριβῶς ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ», παρατηρεῖ ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, «πρίν ἀπό τήν ὁλοφάνερη καί κατά σάρκα παρουσία [Του], ἐνοικοῦσε νοητῶς στούς Πατριάρχες καί στούς Προφῆτες, προτυπώνοντας τά μυστήρια τῆς παρουσίας Του,…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἱστορία τῆς Φιλοκαλίας καί ἀναίρεση συκοφαντιῶν της, Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία  Ποιὰ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς «Φιλοκαλίας»;  «Ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ βίο τοῦ ἁγίου Νικοδήμου», γράφει ὁ π. Θεόκλητος Διονυσιάτης, «ὕστερα ἀπὸ διετή παραμονὴ στὴ μονὴ τοῦ ἁγίου Διονυσίου (ὁ ἅγιος Νικόδημος), ἀναχώρησε τὸ 1777 γιὰ τὶς Καρυὲς τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ὅπου συναντήθηκε μὲ τὸν ἅγιο Μακάριο ἐπίσκοπο Κορίνθου, ἐκθρονισθέντα ἀπὸ τοὺς Τούρκους…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ὁ ἀγώνας γιά τήν διαφύλαξη τῶν δογμάτων-ἡ καταπολέμηση τῶν αἱρέσεων, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία  Ἐπειδή τά δόγματα εἶναι λόγοι τοῦ Κυρίου καί δέν εἶναι «ἐφευρέσεις» κάποιων ἐκκλησιαστικῶν προσώπων ἤ συνόδων, ὀφείλουμε νά τά διαφυλάττουμε μέ κάθε τίμημα. Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής ἐπισημαίνει ὅτι γιά τήν τήρηση καί διαφύλαξη τῶν δογμάτων ἀπαιτεῖται ἀγωνιστικό φρόνημα μέχρι θανάτου[1] . «Ἐξ αἰτίας αὐτῶν [ἐνν. τῶν δογμάτων καί λοιπῶν λόγων…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ἡ ὑπεράσπιση τῆς πίστεως, ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία  Ἡ ὑπεράσπιση τοῦ δίκαιου, τῆς ἀρετῆς, καί τῆς πίστεως μετ’ ὀργῆς ἀναμαρτήτου[1] εἶναι ἐπίσης ἕνα βασικό χαρακτηριστικό τοῦ ἐνάρετου ἀνθρώπου. Ὅποιος ἐπιτίθεται καί ἀλλοιώνει τήν πίστη ἤ τήν ζωή ἐμποδίζει τήν πνευματική θεραπεία μέσα στήν Ἐκκλησία. Γι’ αὐτό «πρέπει μέ θυμό δίχως ὀργή», διδάσκει ὁ ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς, «νά προστατεύωμε τό δίκαιο…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ὁ ἄνθρωπος εἶναι εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία  Ὁ ἄνθρωπος σύμφωνα μέ τήν βούληση τοῦ παναγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ πλάσθηκε κατ’ εἰκόνα καί καθ’ ὁμοίωσιν τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Θεός, παρατηρεῖ ὁ ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ συντάκτης τῆς Φιλοκαλίας, ἔδωσε στόν ἄνθρωπο τήν εἰκόνα Του καί τόν ἔπλασε ὡς «τί ἄλλο βέβαια παρὰ πράγματι (ὡς) ἄγαλμα καὶ εἰκόνα θεοποίητη γεμάτη ἀπό…

Συνέχιση ανάγνωσης

Θέωση καί σωτηρία, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Σύμφωνα μέ τούς ἁγίους Πατέρας θέωση καί σωτηρία ταυτίζονται. Γράφει ὁ ἅγιος Νικόδημος στήν Εἰσαγωγή του στή Φιλοκαλία: «Χωρίς δέ τό νά θεωθῇ ὁ νοῦς, λέγει κάποιος, ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι δυνατόν ὄχι νά ἁγιάσῃ, ἀλλά οὔτε νά σωθῇ, τό ὁποῖο καί μόνο στήν ἀκοή [εἶναι] φοβερά φρικτό. Διότι τό ἴδιο εἶναι…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ὁ ἄνθρωπος εἶναι μέγας κόσμος παρά τήν μικρότητά του, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Ὁ ἄνθρωπος ἔχει θεοδώρητη ψυχή καί θεοδώρητο σῶμα. Καί τά δύο εἶναι θαυμαστά ὡς πρός τή δομή, τίς δυνάμεις καί τίς λειτουργίες τους. Ὁ Θεός, διδάσκει ὁ ἅγιος Νικόδημος, «ἐνέθεσε» στόν ἄνθρωπο «τήν ψυχή ὡς ἕνα κάποιο κόσμημα, μέγα ὡς πρός τό πλῆθος τῶν δυνάμεων καί τήν ὑπεροχή, ἀλλά μέσα [στό πλαίσιο]…

Συνέχιση ανάγνωσης

Ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου πρέπει νά εἶναι ναός τοῦ Θεοῦ, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου

Μελέτες στήν Φιλοκαλία Ὁ ὅλος ἄνθρωπος καί μάλιστα ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου, σύμφωνα μέ τήν Βιβλικοπατερική διδασκαλία, εἶναι δυνάμει ναός τοῦ Θεοῦ[1]. Εἶναι ὁ «τόπος», ὅπου ὁ ἄνθρωπος, κάτω ἀπό προϋποθέσεις, ἑνώνεται μέ τόν Θεό. Τότε γίνεται καί ἐνεργείᾳ ναός τοῦ Θεοῦ[2]. «Ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου», διδάσκει ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής, «εἶναι τόπος ἅγιος…

Συνέχιση ανάγνωσης